Fransa'nın kuzeydoğusundaki Senon köyünde yapılan arkeolojik kazılar, adeta bir zaman kapsülü niteliğinde bir keşfe sahne oldu. Ulusal Önleyici Arkeolojik Araştırma Enstitüsü (INRAP) ekipleri, bir antik kentin ev tabanına gömülmüş, tarihin en düzenli ve devasa "kumbaralarından" birini gün yüzüne çıkardı. Yaklaşık 1.700 yıl öncesine ait olduğu belirlenen üç adet büyük depolama küpünün (amfitiyatro amforası) içi, on binlerce Roma sikkesiyle doluydu.
BİRİKİMİN KANITLARI ORTAYA ÇIKTI
Arkeologlar, toplamda 40.000'den fazla madeni para içerdiği tahmin edilen bu muazzam servetin, sıradan bir panik anında aceleyle saklanmadığına, aksine uzun vadeli bir birikim ve finansal planlama ürünü olduğuna inanıyor. Definenin bulunma şekli, antik dönemin finansal alışkanlıklarına dair ezber bozan bilgiler sunuyor. Genellikle büyük defineler, savaş veya isyan gibi kriz anlarında toprağa gömülürken, bu üç amforanın bir evin oturma odasında özenle hazırlanmış çukurlara yerleştirilmiş olması dikkat çekici. Küplerin ağızlarının yer seviyesiyle eşitlenmesi, sahiplerinin istedikleri zaman kolayca para ekleyip çıkarabildiğini gösteriyor. Hatta iki küpün ağız kısmına yapışmış halde bulunan sikkeler, küpler toprağa gömüldükten çok sonra bile bu "kumbaraya" düzenli olarak para atıldığının canlı kanıtı olarak öne çıkıyor.
DEV BİRİKİMİN RAKAMLARI VE TARİHSEL BAĞLAMI
INRAP numismatı Vincent Geneviève'in paylaştığı teknik detaylar, hazinenin boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Birinci küp yaklaşık 38 kilogram ağırlığında ve 23.000-24.000 arası sikke barındırıyor. Boyun kısmı kırık ikinci küp ise yaklaşık 50 kilogram ağırlığında ve 18.000-19.000 arası sikke olduğu tahmin ediliyor. Üçüncü küp ise daha ilginç bir hikayeye sahip; küpün antik çağda yerinden çıkarılıp götürüldüğü ve çukurda yalnızca 3 sikkenin kaldığı anlaşıldı. Uzmanlar, sikkelerdeki tarihlerden yola çıkarak bu dev birikimin M.S. 280-310 yılları arasında toprağa verildiğini öngörüyor. Sikkelerin üzerindeki en dikkat çekici detay, Roma İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden Galya İmparatorluğu dönemine ait olmaları. Bu ayrılıkçı devletin imparatorları Victorinus, I. Tetricus ve II. Tetricus'un büstlerinin yer aldığı sikkeler, dönemin siyasi çalkantılarını da gözler önüne seriyor. Sikkelerin bulunduğu yerleşim yerinin tabandan ısıtmalı taş binalar, bodrum katları, fırınlı atölyeler ve bir Roma tahkimatıyla oldukça gelişmiş bir yapıya sahip olduğu belirlendi. Ancak bu zengin yaşam, 4. yüzyılın başlarındaki büyük bir yangınla sona ermiş, ardından yaşanan ikinci bir yangın ise yerleşimin tamamen terk edilmesine yol açmıştı. Ev sahiplerinin bu felaketler sırasında hayatını kaybetmesi veya kaçmak zorunda kalması, oturma odasının altındaki servetin neredeyse 2.000 yıl boyunca gizli kalmasına neden olmuştu.
