Erdoğan'ın diplomatik hamlesi Netanyahu'yu zirveden uzak tuttu

Gazze'de Hamas ile İsrail arasındaki ateşkes ve esir takaslarının ardından gözler, kritik bir zirveye ev sahipliği yapacak olan Mısır'ın Şarm El-Şeyh kentine çevrildi.

GAZZE'DE BARIŞ ZİRVESİ

ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim'de Mısır'da devam eden dolaylı müzakereler neticesinde İsrail ile Hamas arasında Gazze'deki ateşkes planının ilk aşamasının onaylandığını duyurmuş ve ardından bölge ülkelerini kapsayan geniş katılımlı bir barış zirvesi düzenleneceğini açıklamıştı. Bu kapsamda dün gerçekleştirilen toplantı, "Gazze'de Barış Zirvesi" başlığı altında düzenlendi. Zirve, ABD Başkanı Donald Trump ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'nin başkanlığında gerçekleştirilirken, Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil etti.

'NİYET BELGESİ' İMZALANDI

Toplantıya 35 ülke lideri katılım gösterdi. Zirvede, Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Trump, Mısır Cumhurbaşkanı es-Sisi ve Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Gazze'de ateşkesin sürdürülmesi ve bölgesel barışın pekiştirilmesini hedefleyen "Niyet Belgesi"ni imzaladı. Dünya basını, Şarm El-Şeyh'teki tarihi buluşmayı manşetlerine taşırken, zirveye damgasını vuran gelişme, Türkiye'nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun katılımına yönelik diplomatik hamlesi oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı taşıyan uçak, havalimanına iniş yapacağı esnada Netanyahu'nun Mısır'daki zirveye katılmaya hazırlandığı bilgisi üzerine pisti pas geçerek tekrar havalandı ve Kızıldeniz üzerinde beklemeye başladı. 19 dakika havada bekleyen uçakta yoğun bir diplomasi trafiği yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Netanyahu'nun zirveye katılımının kabul edilmeyeceği" yönündeki mesajı, ABD makamlarına iletildi. Erdoğan'ın bu tavrı, zirveye katılan diğer devletlerden de destek buldu. Son dakika krizi, Erdoğan'ın girişimleri sonucunda Netanyahu'nun zirveye katılımının engellenmesiyle çözüldü. Netanyahu'nun zirveye katılmayacağı bilgisi resmi kanallardan teyit edildikten sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ve heyeti taşıyan TUR isimli uçak 19 dakika havada bekledikten sonra zirvenin yapıldığı Şarm El-Şeyh'e indi. Pas geçmenin davet kriziyle ilgisi olmadığı öğrenildi. Dünya basını, yaşanan bu olayı manşetlerine taşıdı.

DÜNYA BASININDA YANKILARI

İngiliz The Guardian gazetesi, Türkiye'nin zirvede belirleyici bir rol üstlendiğini belirterek, Netanyahu'nun zirveye davet edilmesinin ardından ortaya çıkan diplomatik krizin perde arkası detaylarını aktardı. Haberde, "Trump'ın Netanyahu'yu Şarm El-Şeyh'teki zirveye davet etme planı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davetin kabul edilmesi halinde uçağını Mısır'a indirmeyeceğini bildirmesi üzerine iptal edildi" ifadeleri kullanıldı. Erdoğan'ın İsrail'in Gazze'deki saldırılarını defalarca "soykırım" olarak nitelediği ve Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından çıkarılan tutuklama kararının da haberde hatırlatıldığı belirtildi. ABD merkezli Associated Press haber ajansı ise Türkiye'nin, Netanyahu'nun zirveye katılımını engellemek amacıyla "diplomatik girişim" başlattığını yazdı. Ajans, bu girişimin diğer ülkelerden de destek gördüğünü ve ardından Netanyahu'nun Mısır'a geliş planını iptal ettiğini aktardı. İsrail basınında da Türkiye'nin diplomatik hamlesi geniş yankı buldu. Israel Hayom gazetesi, Arap liderlerin Netanyahu'nun zirveye katılacağı haberine sert tepki gösterdiğini ve bazı liderlerin "katılım olursa zirveyi boykot edeceklerini" bildirdiğini yazdı. Haberde, "Cumhurbaşkanı Erdoğan, Netanyahu zirveye gelirse uçağının Ankara'ya geri döneceği restini çekti. Bu rest etkili oldu. Netanyahu, Trump'ın teşvik etmesine rağmen zirveye katılmaktan vazgeçti" denildi. Times of Israel ise Erdoğan'ın Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'yi telefonla aradığını ve Netanyahu'nun zirveye katılması durumunda Ankara'ya döneceğini açıkça söylediğini öne sürdü. Almanya merkezli Rheinische Post, Netanyahu'nun zirveye katılmama kararının "Erdoğan'ın devreye girmesiyle alındığını" belirterek Mısır yönetiminin ilk etapta Netanyahu'nun katılımını doğruladığını, ancak yaklaşık 40 dakika sonra İsrail Başbakanlık Ofisi'nin, Netanyahu'nun Şarm El-Şeyh'e gitmeyeceğini açıkladığını aktardı. Gazete ayrıca "Cumhurbaşkanı Erdoğan, Netanyahu'nun katılım planını Şarm El-Şeyh'e hareket halindeyken öğrendi. Erdoğan'ın uçağı Kızıldeniz üzerinde bir süre daire çizdi. Netanyahu'nun toplantıya gelmeyeceği kesinleşince Türk heyeti iniş yaptı" ifadelerinde bulundu. Dünya basınına göre, Şarm El-Şeyh'te düzenlenen zirvenin asıl kazananı Türkiye diplomasisi oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kararlı tutumu ve Ankara'nın diplomatik refleksi, hem Netanyahu'nun zirveye katılmasını engelledi hem de Türkiye'nin Orta Doğu barış sürecindeki belirleyici rolünü bir kez daha ortaya koydu.