Emisyon Ticaret Sistemi: Türkiye'de karbon fiyatı oluşacak

Türkiye'de Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ile atmosfere salınan sera gazı miktarına sınır getirilecek. Her işletmeye belirli bir emisyon hakkı verilirken, bu hakkı aşanlar piyasadan karbon tahsisatı satın almak zorunda kalacak. Az salım yapanlar ise fazla haklarını satarak gelir elde edebilecek. Bu sistem, kirletenin ödemesini, temiz üretimin ödüllendirilmesini ve AB standartlarına uyumu hedefliyor.

BÜYÜK TESİSLER KAPSAMDA

Yönetmelik, yıllık 50 bin tonun üzerinde sera gazı salımı yapan tesisleri kapsıyor. Bu tesisler arasında 20 megavat üzeri elektrik üretim santralleri, demir-çelik, çimento, alüminyum, kimya, cam, seramik, kağıt ve rafineri gibi ağır sanayi kuruluşları bulunuyor. Okullar, hastaneler, üniversiteler ve küçük işletmeler ise sistemin dışında tutuldu.

İKİ AŞAMALI UYGULAMA

ETS, iki aşamalı bir takvimle uygulanacak. 2026-2027 pilot döneminde tesislere ücretsiz emisyon hakkı verilecek, salımlar izlenecek ve raporlanacak ancak ticaret zorunlu olmayacak. 2028-2035 uygulama döneminde ise karbon ticareti başlayacak. Emisyon hakkını aşanlar ceza ödeyecek, düşük salım yapanlar kazanç sağlayacak. EPİAŞ, Türkiye ETS piyasasını yönetecek ve 'Piyasa İstikrar Rezervi' ile fiyat dalgalanmaları önlenecek. Yükümlülüklere uymayan tesisler için ise 500 bin liradan 5 milyon liraya kadar değişen cezalar öngörülüyor. İzinsiz faaliyet için ceza 1 ila 10 milyon lira arasında olacak. Pilot dönemde cezalar yüzde 80 indirimli uygulanacak. Avrupa Birliği'nin 2026'da devreye alacağı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) göz önünde bulundurulduğunda, ETS Türk sanayicilerin AB pazarına ek vergi ödemeden erişimini sağlayacak.