Elektrikli araçların küresel çapta yaygınlaşması, devletlerin vergi gelirlerini de yeniden şekillendiriyor. Fransa'da, benzinli ve dizel araçlardan alınan yakıt vergilerindeki potansiyel düşüşü telafi etmek amacıyla kilometre bazlı ücretlendirme gibi yeni vergi modelleri tartışılıyor. Mevcut sistemde satılan her litre yakıt devlete vergi geliri sağlarken, araç filosunun büyük ölçüde elektrikliye dönmesiyle bu gelir kaynağında önemli bir azalma bekleniyor.
Farklı ülkelerde uygulanan modeller
Bu konudaki tartışmalar sürerken, bazı ülkeler şimdiden somut adımlar atmış durumda. Yeni Zelanda'da elektrikli araçlar, Nisan 2024'ten bu yana dizel araçlarla aynı Yol Kullanım Ücreti sistemine dahil edildi. Sürücüler, 1.000 kilometrelik dilimler halinde kullanım izni satın alıyor ve hafif elektrikli araçlar için bu ücret yaklaşık 38 euro olarak belirlendi. İzlanda'da ise 2024 yılından itibaren elektrikli ve hidrojenli araçlar için kilometre başına yaklaşık 5 euro sentlik bir ücretlendirme başladı ve 2026'dan itibaren içten yanmalı motorlu araçlar da bu sisteme dahil olacak. Birleşik Krallık da benzer bir uygulamayı Nisan 2028'de hayata geçirmeyi planlıyor; elektrikli araçlar için kilometre başına yaklaşık 2,2 sent öngörülüyor.
Türkiye'deki durum ve olası senaryolar
Fransa'daki bu tartışmalar, elektrikli araçların hızla yaygınlaştığı Türkiye için de gelecekte benzer bir vergi sorununun gündeme gelip gelmeyeceği sorusunu akıllara getiriyor. Türkiye'de trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı 472 bin 157'ye ulaşırken, yeni satışlarda elektrikli ve hibrit araçların payı %51,9'a yükseldi. Mevcut durumda Türkiye'de elektrikli araçlar için açıklanmış kesin bir kilometre bazlı vergi planı bulunmasa da, araç sahipleri satın alma aşamasında ÖTV ve KDV, kullanım sürecinde ise Motorlu Taşıtlar Vergisi ödüyor. Uzun vadede akaryakıt vergilerindeki yapısal değişimlerin, elektrikli araçların vergilendirilmesi konusunda yeni arayışları tetiklemesi muhtemel görünüyor. Kilometre bazlı sistemin potansiyel faydaları olsa da, gizlilik ve kullanım farklılıkları gibi tartışmalı yönleri de barındırıyor.
