Bodrum Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (BOYD) Başkanı Sabahattin Duman, TBMM’de görüşülecek Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanun Teklifi üzerinden gündeme gelen Booking.com tartışmasını değerlendirdi. Duman, asıl konunun Booking.com’un Türkiye’ye dönüp dönmemesi olmadığını belirterek otellerin fiyat politikalarından seyahat acentalarının dijital dönüşümüne, yapay zekâdan turizm verilerinin yönetimine kadar sektörün geleceğine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet göstermesine yönelik düzenlemenin TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu’nda görüşüleceğini belirten Sabahattin Duman, teklifin yasalaşması halinde Booking.com ve benzeri yabancı dijital konaklama platformlarının belirlenen şartlar çerçevesinde Türkiye’de doğrudan faaliyet gösterebilmesinin önünün açılacağını söyledi.
Duman, düzenlemeyle birlikte platformlara izin, temsilcilik, vergi ve turizm payı gibi çeşitli yükümlülükler getirilmesinin, otellerden alınabilecek komisyon ve benzeri bedellere yönelik sınırlamalar öngörülmesinin planlandığını ifade etti.
“Mesele Booking.com’un gelip gelmemesi değil”
Booking.com’un Türkiye’ye dönüp dönmeyeceği üzerinden yürütülen tartışmanın konunun yalnızca bir bölümünü oluşturduğunu belirten Duman, asıl önemli başlıklardan birinin otellerin kendi fiyat politikalarını belirleyebilmesi olduğunu söyledi.
Otellerin kendi internet siteleri üzerinden daha uygun fiyatla oda satmak istemesi halinde dijital platformların bu fiyat politikasına müdahale etmemesi gerektiğini savunan Duman, otellerin yatırım, personel, elektrik, su ve finansman gibi çok sayıda maliyet üstlendiğine dikkat çekti.
Duman, dijital platformların oteller açısından önemli bir satış ortağı olabileceğini ancak fiyat politikasının sahibinin otel işletmesi olması gerektiğini ifade etti.
Seyahat acentalarına dijital dönüşüm çağrısı
TÜRSAB’ın yabancı platformlarla yerli seyahat acentaları arasında eşit rekabet koşullarının oluşturulmasına yönelik yaklaşımının anlaşılır olduğunu belirten Duman, ancak çözümün yalnızca yabancı platformları sınırlandırmak olmadığını söyledi.
Booking.com ve Expedia gibi platformların dünyanın önemli turizm pazarlarında uzun süredir faaliyet gösterdiğini hatırlatan Duman, bu ülkelerde seyahat acentalarının ortadan kalkmadığını, aksine dijital dönüşüme uyum sağlayarak faaliyet alanlarını değiştirdiğini ifade etti.
Duman, seyahat acentalarının teknolojiye yatırım yapması, online satış kanallarını geliştirmesi ve danışmanlık, paket tur, kişiselleştirilmiş seyahat ile destinasyon hizmetleri gibi alanlarda katma değer üretmesi gerektiğini vurguladı.
“Turistin alışkanlıkları değişti”
Turizm sektöründeki dönüşümün yalnızca Booking.com tartışması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Duman, turistlerin seyahat planlama ve rezervasyon alışkanlıklarının önemli ölçüde değiştiğine dikkat çekti.
Duman, dijital platformların nasıl engelleneceğinin değil, yeni dağıtım sisteminde nasıl rekabet edileceğinin tartışılması gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin turizm sektöründe yaşanan dijital dönüşüme uyum sağlamasının zorunlu olduğunu ifade eden Duman, güçlü oteller, güçlü seyahat acentaları ve güçlü bir dijital turizm ekosisteminin aynı kurallar içerisinde rekabet edebilmesi gerektiğini dile getirdi.
“Asıl büyük dönüşüm yapay zekâ”
Booking.com tartışmasının ötesinde turizm sektörünü çok daha büyük bir dönüşümün beklediğini belirten Duman, bu dönüşümün merkezinde yapay zekânın bulunduğunu söyledi.
Google’ın yapay zekâ destekli seyahat sistemleri ile yeni nesil yapay zekâ ajanlarının turistlerin tatil planlama süreçlerinde kullanılmaya başladığını belirten Duman, Türkiye’nin bu değişime hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.
Duman, Türkiye’nin yabancı platformlara ayrıcalık tanımak ya da yerli seyahat acentalarını koruma duvarlarının arkasına almak yerine, aynı kurallar altında rekabet edebilen güçlü oteller, güçlü seyahat acentaları ve güçlü bir dijital turizm ekosistemi oluşturması gerektiğini söyledi.
Booking.com tartışmasının, turizm sektöründe yaşanacak çok daha büyük bir dönüşümün yalnızca başlangıç noktası olduğunu ifade etti.
Turizm verileri için yeni yapı önerisi
Yapay zekânın turistlerin seyahat tercihlerinde daha fazla rol üstlenmeye başlamasıyla birlikte turizm verilerinin kim tarafından ve nasıl yönetileceği konusunun da önem kazandığını belirten Duman, Türkiye'nin bu alanda yeni bir yapıya ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Duman, bu kapsamda Kültür ve Turizm Bakanlığı, TGA ve TÜRSAB ortaklığında bir “Türkiye Turizm Veri Merkezi” veya “Turizm Veri Bankası” kurulmasını önerdi.
Turizmin dijital geleceğinde verinin stratejik önem taşıdığına dikkat çeken Duman, Türkiye'nin yalnızca bugünün dijital satış kanallarını değil, geleceğin yapay zekâ temelli turizm sistemlerini de şimdiden planlaması gerektiğini ifade etti.
