Gümüşhane'de mimarlık mesleğini icra ederken seramik sanatına gönül veren Elif Işık Canlı, kenttin köklü el sanatlarından Dölek köyü çamurunu modern tekniklerle buluşturarak unutulmaya yüz tutmuş bir mirası yeniden hayata döndürme projesi başlattı. 9 yıldır mimarlık yapan ve son 5 yıldır seramikle ilgilenen Canlı, İstanbul'da aldığı eğitimlerin ardından Gümüşhane'de kendi atölyesini kurarak, Dölek köyünden temin ettiği özel çamuru işleyip elektrikli fırında sır ve ısı testlerinden başarıyla geçirdi. Bu çamurun, asırlık Dölek çömlekçiliğini yaşatma hedefiyle modern sanatla harmanlanması, bölgenin kültürel dokusuna önemli bir katkı sunuyor.
ASIRLIK ZANAAT MODERN ATÖLYEDE YENİDEN DOĞUYOR
Elif Işık Canlı, Dölek köyünden temin ettiği çamur numunelerini atölyesinde işleyerek, elektrikli fırında yapılan yüksek ısıdaki pişirimler ve sır denemeleri sonucunda çamurun çatlamadan piştiğini ve sır tutma yüzeyinin son derece başarılı olduğunu gözlemledi. Canlı, seramik üretiminin sabır gerektiren uzun bir süreç olduğunu belirterek, "Mimarlıkla bir şeyleri tasarlamayı öğrendim ama seramikle uğraşırken de sabrı öğrendim. Çünkü seramikte her zaman fırından güzel sonuçlar çıkmıyor. Bazen ürünler patlayarak çıkıyor, yeri geliyor yamuk çıkıyor ya da rengi oturmuyor. Ancak sabredip tekrar tekrar denediğimizde ürün ateşle buluştuğunda en sonunda size o sabrın meyvesini çok güzel bir şekilde veriyor." ifadelerini kullandı. Amacının, ustaların son temsilcileri olduğu bu sanatın kaybolmasını engellemek olduğunu vurgulayan Canlı, köyden gelip ustalardan yerinde öğrendiği teknikleri atölyesinde dayanıklılık testleriyle desteklediğini belirtti. Gümüşhane'nin kültürel zenginliğini seramik panoya işleyen Elif Işık Canlı, cami ve kilisenin yan yana bulunduğu tarihi kompozisyonu seramik panoya aktarmaya çalışırken fırınlama aşamasındaki risklere de dikkat çekti. İlk denemede kalınlıktan dolayı fırında kırılan panonun ardından pes etmeden yeni bir çalışmaya başladığını anlatan Canlı, bu sürecin sanatsal olduğu kadar teknik bir mücadele olduğunu da gösterdi.
70 YAŞINDAKİ USTALAR SABIR VE ATEŞLE BULUŞMAYI ANLATIYOR
Dölek köyünde geleneksel yöntemlerle güveç imalatını sürdüren 70 yaşındaki usta kadın Şengül Saraç, asırlık çömlekçilik zanaatını kayınvalidesinden öğrendiğini ve günlük üretim süreçlerinin ne denli zahmetli olduğunu dile getirdi. Saraç, "Belim ağrımadığı sürece günde 15 ya da 20 tane yapabiliyorum. Çamuru ıslatıp çadırın arasına koyuyoruz. Taşın üstüne oturup iki ayağımızla basarak çiğniyoruz. Eskiden tek ayağımızla basardık, şimdi gücümüz yetmediği için iki ayağımızla çiğneyip hazırlıyoruz." diyerek, çamurun hazırlanışındaki geleneksel ve fiziksel güç gerektiren aşamaları anlattı. 70 yaşındaki diğer usta kadın Pembe Bilgili ise, 30 yıldır dağdan getirdikleri çamurla üretim yaptıklarını belirterek, sert ve yumuşak çamuru karıştırıp ıslattıktan sonra kıvamına gelince çiğnediklerini ve bir gün önceden hazırladıkları çamurla ertesi gün güveç kaplarını yaptıklarını aktardı. Bu iki usta kadın, Gümüşhane'nin kaybolmaya yüz tutmuş bu değerli zanaatının son temsilcileri olarak Elif Işık Canlı'nın modern yaklaşımlarına ilham kaynağı oluyor.
