İngiltere'nin Norfolk sahillerinin yaklaşık 120 kilometre açıklarında, dünyanın en büyük yeşil enerji projelerinden biri olan Hornsea 3 rüzgar çiftliği için deniz tabanında hummalı bir çalışma sürdürülüyordu. Proje kapsamında, devasa rüzgar türbinlerinin yerleştirileceği alanda patlamamış mühimmat taraması yapılırken, uzaktan kumandalı su altı robotlarının kameralarına takılan bir görüntü, tüm planları değiştirdi. Yaklaşık 40 metre derinlikte, yüzyıllardır hiç bozulmadan üst üste duran üç adet devasa kurşun külçe bulundu.
ANTİK BİR GEMİNİN GİZEMLİ YÜKÜ
Modern dünyanın enerji geleceğini inşa etme çabası, Britanya'nın erken dönem deniz ticaretinin en gizemli sayfalarından birini araladı. Arkeologlar, yan yana ve üst üste düzenli bir şekilde istiflenmiş bu kurşun külçelerin altında, zamanla çürüyüp neredeyse yok olmuş antik bir geminin ahşap kalıntılarını tespit etti. Geminin kendisi büyük ölçüde kaybolmuş olsa da, taşıdığı yaklaşık 70 kilogramlık kurşun külçeler ilk günkü gibi bozulmadan günümüze ulaşmıştı. Bu nadide parçaların üzerindeki gizemli harfler, tarihçiler için adeta birer parmak izi niteliğinde.
TARİHİ MÜHÜRLER VE TİCARET YOLCULUĞU
Külçelerin üzerine damgalanmış olan "IS", "EB" ve "H" harfleri, 1664 yılında Shetland yakınlarında batan ünlü Hollanda Doğu Hindistan Şirketi gemisi Kennemerland'dan çıkarılan kurşunlarla birebir benzerlik gösteriyor. Uzmanlar, bu güçlü benzerlikten yola çıkarak, rüzgar gülünün dibinde yatan bu talihsiz batığın, Kuzey Denizi'nin kadim ticaret rotasında Amsterdam veya Rotterdam'a doğru yol alan bir Hollanda ticaret gemisi olduğunu düşünüyor. 18. yüzyıl öncesine ait ahşap batıkların bu bölgede oldukça nadir bulunması, keşfi daha da heyecan verici kılıyor. Bu kurşunların 1600'lü yıllarda İngiltere'nin maden merkezi olan Derbyshire ve Peak District bölgelerinden çıkarıldığı ve Avrupa'ya taşınırken fırtınaya yakalanarak sulara gömüldüğü tahmin ediliyor. Bu üç külçe, İngiltere ile ana kara Avrupa arasındaki erken modern dönem ticaret ağının en canlı kanıtlarından biri olarak kabul ediliyor. Proje geliştiricisi Ørsted firması, geleceği inşa ederken geçmişi de unutmadı. Tarihi eserlerin zarar görmemesi için Denizcilik ve Sahil Güvenlik Teşkilatı ile Historic England kurumlarıyla ortaklaşa çalışılarak antik kargo koruma altına alındı. Kurşunların hangi madenden çıkarıldığını kesin olarak belirleyecek detaylı laboratuvar analizlerinin ardından, bu büyüleyici tarihi bağ şu anda Derbyshire'daki Peak District Kurşun Madenciliği Müzesi'nde halkın ziyaretine açılmış durumda.
