Meksika'nın turkuaz sularında, Cancún ve Isla Mujeres kıyılarında yer alan Sualtı Sanat Müzesi (MUSA), sanat ve ekolojiyi sıra dışı bir uyumla bir araya getiriyor. İngiliz sanatçı ve dalgıç Jason deCaires Taylor'ın 2009'da başlattığı bu vizyoner proje, her yıl milyonlarca turistin akın ettiği bölgedeki doğal resiflerin üzerindeki baskıyı azaltmayı hedefliyordu. Ancak on yılı aşkın süren bir zaman diliminde MUSA, beklenenin de ötesine geçerek deniz ekosisteminin kendisi için adeta bir yaşam merkezi haline geldi.
SANATIN SU ALTI DÜNYASINDAKİ YENİ YÜZÜ
Müzenin en dikkat çekici eseri, 'Sessiz Evrim' adlı devasa enstalasyonudur. Bu koleksiyon, her biri 10 insan figürü barındıran 45 modül ve toplamda 450 batık heykelden oluşuyor. Yaklaşık 120 ton ağırlığındaki bu yapı, korozyona karşı dayanıklı fiberglas donatılarla desteklenerek deniz akıntılarına ve hatta kasırgalara karşı koyacak şekilde tasarlanmıştır. İlginç bir detay olarak, bu figürler kurgusal karakterler değil; bölgede yaşayan 90'dan fazla yerel balıkçı ve sakinlerinin gerçek bedenlerinden alınan kalıplarla hayat bulmuştur. 420 metrekareden geniş bir alana yayılan bu gerçek boyutlu heykeller, zamanla deniz canlıları tarafından hızla kolonileştirilerek, adeta kendi başına yaşayan bir ekosistem görünümü kazanmıştır.
DOĞAYI KORUYAN MALZEMELER VE TASARIM İLKELERİ
Sanatçı, yapay resiflerin deniz yaşamına zarar vermemesi için özel bir titizlik göstermiştir. Mermer, bronz gibi metallerin zamanla paslanıp suyu zehirlemesi riski göz önüne alınarak, deniz ekosistemiyle uyumlu, nötr pH'a sahip özel bir deniz çimentosu kullanılmıştır. Bu malzemenin pürüzlü yüzeyi, mercan larvaları, algler ve midyeler için ideal bir tutunma zemini sağlayarak, heykellerin doğal birer resife dönüşmesini teşvik etmektedir. Tasarım aşamasında heykellerin üzerine bilerek açılan delikler ve oyuklar, doğal mercanların çatlaklarını taklit ederek balıklar, ıstakozlar, yengeçler, vatozlar ve deniz kaplumbağaları gibi canlılar için güvenli sığınaklar ve yeni beslenme alanları oluşturmaktadır.
YAPAY RESİFLERİN DOĞAL KORUMA ROLÜ
Her yıl 750 binden fazla turisti ağırlayan bu bölgede, dalgıçların ve teknelerin neden olduğu fiziksel tahribatı en aza indirmek, MUSA'nın temel amaçlarından biridir. Turist akışını doğal resiflerden uzaklaştırıp yapay heykellerin bulunduğu alana yönlendirerek, tahrip olmuş doğal mercanların dinlenmesi ve kendini yenilemesi için değerli bir fırsat sunulmaktadır. Müze, farklı deneyim seviyelerine hitap eden iki ana galeriye sahiptir: tüplü dalgıçlar için 8 metre derinlikteki Manchones ve şnorkelle yüzmek isteyenler için 4 metre derinlikteki Punta Nizuc. Karayipler'deki bu başarılı model, günümüzde dünya genelindeki diğer benzer su altı çevre projelerine de ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.
