Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuklukta görülen aşırı hareketliliğin yetişkinlikte zihinsel bir koşturmaya dönüşerek planlama, dürtü ve duygu kontrolünü zorlaştıran nörogelişimsel bir durumdur.
Yetişkinlikte DEHB'nin etkileri
Medicana Sağlık Grubu Psikoloji Bölümü’nden Klinik Psikolog Burçin Deniz, yetişkinlikte DEHB'nin iş ve özel hayat üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, “Çocukluk döneminde gözlenen koşturma veya sırada sabit duramama gibi dış hareketlilik, yetişkinlik evresinde yerini bir huzursuzluğa, zihinsel bir koşturma haline ve uzun süre oturmayı zor kılan bacak sallama, kalem çevirme gibi fiziksel kıpırtılara bırakabilir. Bu tablonun merkezinde, bireyin günlük yaşamını planlama, organize etme, öncelik sırasına koyma, dürtüleri kontrol etme ve duyguları dengeleme becerilerinde yaşadığı kronik aksamalar yer alır” dedi. Deniz, DEHB'li bireylerin günlük yaşamda zamanı yönetme ve sorumlulukları yerine getirmede zorlandığını, bu durumun iş hayatında potansiyellerinin altında kalmalarına ve “ilgisiz, tembel veya sorumsuzca” olarak yanlış değerlendirilmelerine yol açabildiğini belirtti. İlişkilerde ise partnerin konuşurken zihnin başka yere kayması, söylenenlerin unutulması gibi durumların yanlış algılanabileceğini vurgulayan Deniz, “Duygu düzenlemedeki zorluklar nedeniyle yaşanan ani öfke patlamaları ve fevri sözler ilişkilerde derin yaralar açabilir” diye ekledi.
Çözüm odaklı yaklaşımlar
Klinik Psikolog Burcın Deniz, DEHB ile mücadelede çözüm odaklı bir yaklaşımın önemini vurguladı. Deniz, “Her şeyi akılda tutmaya çalışmanın oluşturduğu tükenmişlik hissini azaltmak için alarm, post-it ve akıllı telefonları rehber edinmek ve gözde büyüyen işleri minik parçalara bölerek erteleme davranışını aşmak rahatlatıcı bir adım olabilir. Yaşanan aksaklıkta kendini hırpalamak yerine ‘Bu durumun getirdiği bir zorlukla karşı karşıyayım, şimdi ne yapabilirim?’ gibi çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemek süreci yönetmeyi kolaylaştırabilir” tavsiyesinde bulundu. İkili ilişkilerde ise suçlayıcı bir dil yerine karşılıklı desteğin önemini belirten Deniz, dürtüsel harcamaları kontrol etmek için alışveriş öncesi beklemek veya faturaları otomatik ödemeye bağlamak gibi finansal düzenlemelerin de faydalı olacağını söyledi. Deniz, psikiyatrik değerlendirme ve psikoterapinin eş zamanlı yürütülmesinin yaşam kalitesini artırdığını sözlerine ekledi.
