Malatya'nın Darende ilçesinde 1990'lı yıllarda başlayan araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılan ve 2019'da tescillenen Zengibar Cevizi, sahip olduğu üstün özelliklerle öne çıkıyor. Yüksek iç randımanı, zengin yağ oranı ve kalitesiyle dikkat çeken bu yerli çeşit, uluslararası alanda tanınan rakiplerine ciddi farklar atıyor.
Zengibar Cevizi'nin üstün özellikleri
Prof. Dr. Ömer Beyhan'ın öncülüğünde 1990'larda başlatılan saha ve seleksiyon çalışmaları neticesinde belirlenen Zengibar Cevizi, uzun yıllar süren titiz araştırmaların ardından 2019'da Milli Çeşit Listesi'ne alınarak resmiyet kazandı. Kayısı Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan teknik analizler, Zengibar Cevizi'nin kabuklu halinin ortalama 23,45 gram, iç kısmının ise 12,20 gram geldiğini ortaya koydu. Bu veriler, çeşidin yüzde 52'lik iç randıman oranına ve yüzde 68,1'e varan yağ içeriğine sahip olduğunu gösteriyor. Bu özellikler, dünya genelinde yaygın olarak yetiştirilen ve bilinen Chandler cevizi türüne karşı önemli kalite üstünlükleri sunduğunu kanıtlıyor.
En uygun tozlayıcı ve geliştirme süreci
Zengibar Cevizi üzerine yapılan son araştırmalar, çeşidin erkek çiçeklerinin önce açtığı bir özellik olan 'protandri' gösterdiğini ortaya koydu. Yapılan çalışmalar sonucunda, bu yerli ceviz türü için en uygun tozlayıcının Bilecik cinsi olduğu belirlendi. Bu kombinasyonun kullanılmasıyla meyve tutma oranının yüzde 61,33'e kadar yükseldiği tespit edildi. Zengibar Cevizi'nin tescil sürecinde Prof. Dr. Ömer Beyhan'ın yanı sıra Kayısı Araştırma Enstitüsü'nden Remzi Kokargül, İhsan Akgül, Şevki Doğanay, Dr. Talip Yiğit ve Mehmet Çalışkan da ıslah ve adaptasyon çalışmalarına önemli katkılarda bulundu. Bu süreçte, anaç ağacın bulunduğu bahçenin sahibi Darendeli üretici İsmail Çörtük de araştırmacılara aşı kalemi ve materyal temin ederek çeşidin gelişimine destek verdi. Gelecek dönemde Zengibar Cevizi'nin fidan üretiminin artırılması ve markalaşma çalışmalarının hızlandırılması hedefleniyor. Bu sayede çeşidin daha geniş alanlara yayılması ve Darende'nin ceviz üretimindeki stratejik öneminin daha da pekiştirilmesi amaçlanıyor.
