Çin, yapay zeka yarışında ABD'ye meydan okuyor: 'Aşağılanma Yüzyılı' travmasından gelen teknolojik bağımsızlık arayışı

Çin, yapay zeka alanında ABD'nin liderliğine karşı iddiasını sürdürerek, küresel düzenin yeniden şekillendiği hegemonya mücadelesinde yer aldığını gösteriyor. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan ülke, bu rekabette sadece teknik üstünlük değil, aynı zamanda kuralların kimin tarafından belirleneceği meşruiyet mücadelesi veriyor.

STRATEJİK REKABETİN ARKA PLANI

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi'nde görevli Musab Ergani, 'Çin’in Yapay Zeka Ekosistemi: Tarihsel Zorunluluktan Küresel Rekabetçiliğe' başlıklı raporunda, Çin'in yapay zeka stratejilerini ve ABD ile rekabetini mercek altına aldı. Ergani, Çin'in yapay zeka vizyonunun tarihsel motivasyonlarına ve asimetrik inovasyon modeline dikkat çekti. 1839-1949 yılları arasındaki 'Aşağılanma Yüzyılı' travması, Çin'in teknolojik bağımsızlık arayışını etkileyen ana faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

ASİMETRİK YAKLAŞIM VE GELECEK PROJEKSİYONU

Ergani, ABD'nin yapay zekayı trilyon dolarlık bir fırsat olarak gördüğünü ancak Çin'de bunun egemenliğin korunması için bir zorunluluk olarak algılandığını ifade etti. Bu perspektif sayesinde Çin'in büyük kaynaklar seferber edebildiğini ve enerji sübvansiyonları sağladığını belirtti. 2025'te piyasaya sürülecek olan DeepSeek R1 modelinin ABD-Çin rekabetinde önemli bir dönüm noktası olacağını vurguladı. Çin'in donanım kısıtlamalarına karşı geliştirdiği 'asimetrik' yaklaşımla, ham işlem gücü eksikliğini daha verimli algoritmalarla telafi edebileceğini gösterdiğini açıkladı.

DEVLET-PİYASA DENGESİ VE KÜRESEL ETKİ

Çin'in devletin yönlendirdiği ancak piyasanın şekillendirdiği bir yapı sergilediğini ifade eden Ergani, bu dengeyi sağlamakta zorluklar yaşandığını dile getirdi. Çin'in kendi standartlarını norm haline getirme çabası, gelişmekte olan ülkeler için cazip bir alternatif sunmakta. Bu durum, yapay zeka rekabetinin sadece teknik bir yarış olmadığını, aynı zamanda küresel etki ve meşruiyet mücadelesi olduğunu ortaya koyuyor.