Güneş panellerinin altına safran yetiştiriciliğini entegre eden 'agrivoltaik' sistemler üzerine yapılan araştırmalar, binaların çatılarında hem elektrik hem de değerli baharat safranın bir arada üretilebileceğini ortaya koyuyor.
Güneş panelleri altında artan safran verimi
Colorado Eyalet Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada, %40 ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altına ekilen safran parsellerinin, gölgesiz alanlara kıyasla iki kat daha fazla çiçek açtığı ve iki kat daha fazla kurutulmuş ürün verdiği belirlendi. Araştırmacılar, panellerin yetiştirme zemininden yaklaşık 1,8 ila 2,4 metre yükseğe monte edilerek ışığın %30 ila %40'ını geçirmesini öneriyor. Doğu Fas'ta yapılan benzer bir araştırmada da en yüksek verimin %30 gölgeleme sağlanan alanlarda elde edildiği gözlemlendi.
Ekonomik potansiyel ve zorluklar
Colorado ekibinin yaptığı ekonomik analiz, 46 kilovatlık bir çatı paneli sistemi ve yaklaşık 405 metrekarelik ekim alanıyla 5 yıl sonunda yaklaşık 61 bin dolar net gelir elde edilebileceğini gösteriyor. Ancak bu hesaplamanın sıfırdan çatı paneli kurulum maliyetlerini kapsamadığı ve ilk yıl giderlerinin geliri aştığı belirtildi. Üretim sürecindeki en büyük zorluk, yoğun iş gücü gerektirmesi; 1 gram safran için 159 ila 179 çiçeğin elle toplanıp ayrılması gerekiyor. Buna rağmen, hasat dönemi olan ekim ve kasım ayları, küçük ölçekli üreticiler için ek mevsimsel gelir fırsatı sunuyor.
Agrivoltaik sistemlerin avantajları ve gereklilikleri
Çatı üzeri agrivoltaik sistemler, panellerin sağladığı gölge sayesinde bitkilerin ısı stresini ve sulama ihtiyacını azaltabiliyor. Bununla birlikte, dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması nedeniyle, bu sistemlerin kurulum ve işletme aşamalarında planlı bir yönetim zorunlu hale geliyor.
