Brezilya'nın dev petrol hamlesi: 109 milyar dolarlık proje, küresel enerji dönüşümünde 'atıl varlık' riskinde mi?

Brezilya, dünya enerji haritasını kökten değiştirebilecek iddialı bir açık deniz petrol genişleme stratejisiyle küresel gündemde.

BÜYÜK YATIRIM, BÜYÜK RİSK

Ulusal enerji devi Petrobras, "adil bir enerji geçişi" söylemine rağmen, Santos Havzası'ndaki devasa Búzios tuz altı sahasını adeta bir sanayi bölgesine dönüştürüyor. Şirket, P-79 platformunu beklenenden erken devreye alarak Búzios'taki aktif platform sayısını sekize çıkardı. Bu hamleyle sahanın kurulu petrol kapasitesi günde yaklaşık 1,33 milyon varile ulaşmış durumda. Búzios sahası, Rio de Janeiro eyaletinin 112 mil açıklarında, 2.000 metreden daha derin sularda faaliyet gösteriyor. 2010'da keşfedilen bu saha, Brezilya'nın en büyük rezervine sahip ve günlük 1 milyon varil üretim sınırını çoktan aşmış durumda.

GELECEK PLANLARI VE YEŞİL SÖZLER

Petrobras'ın stratejik planı, 2027'ye kadar Búzios sahasında 11 adet Yüzen Petrol Üretim, Depolama ve Boşaltma (FPSO) platformunu tamamlamayı hedefliyor. P-80, P-82 ve P-83 gibi devasa gemilerin her biri, tek başına günlük 225.000 varil üretim kapasitesine sahip olacak. Bu devasa projeler için Petrobras, toplam 109 milyar dolarlık devasa bir sermaye harcaması öngörüyor; bunun 69,2 milyar doları doğrudan arama ve üretim (A&P) projelerine ayrılmış durumda ve bu bütçenin %62'si tuz altı katmanlarına yönlendiriliyor. Petrobras Başkanı Magda Chambriard, bu planı "Brezilya ile birlikte büyüme" hedefiyle ilişkilendirerek enerji güvenliği, istihdam ve vergi gelirleri vurgusu yapıyor. Şirket yönetimi, petrol ve doğalgaz projelerinin varil başına 25 dolarlık düşük bir başabaş noktasına ve varil başına 33 pound CO2 eşdeğeri gibi düşük bir karbon yoğunluğuna sahip olduğunu savunuyor. Petrobras, enerji dönüşümü yatırımları için aynı dönemde 13 milyar dolar ayırmış olsa da, bu bütçe biyoyakıtlar, sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) ve karbonsuzlaştırma araştırmalarına odaklanıyor; petrol ana gelir kaynağı olmaya devam ederken yeşil projeler şimdilik ikincil planda kalıyor.

ZAMANLAMA RİSKİ VE 'ATIIL VARLIK' TEHLİKESİ

Ancak iklim aktivistleri ve uzmanlar, daha temiz üretim olsa bile nihayetinde bunun bir üretim olduğunu ve küresel emisyonları artıracağını vurguluyor. Brezilya için en büyük risk ise zamanlama. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) senaryolarına göre, küresel petrol talebinin 2030 civarında sabitlenmesi ve ardından düşmesi bekleniyor. Açık deniz mega projelerinin on yıllar süren geri ödeme süreleri göz önüne alındığında, küresel yeşil dönüşüm hızlanır ve petrol talebi beklenenden önce düşerse, bugün milyarlarca dolar yatırılan bu dev platformlar gelecekte 'atıl varlıklar' (stranded assets) haline gelebilir. Buna rağmen Brezilya hükümeti, tersaneleri, mühendislik firmalarını ve tedarikçileri besleyen bu projelerden vazgeçmekte zorlanıyor; Petrobras 311.000 doğrudan ve dolaylı istihdam yaratılacağını öngörüyor. Denizden kıyıya taşınacak yoğun doğalgaz arzı, Brezilya'nın enerji çeşitliliğini artıracak ve özellikle kuraklık dönemlerinde hidroelektrik santrallerine destek olacak. Búzios, Brezilya'nın fosil yakıt üretimini zirveye çıkarırken enerji dönüşümünde de rol alabileceğine dair küresel bir iddiasını temsil ediyor.