Antik geminin sırları polenlerle çözüldü: Bir batığın 'canlı' yolculuk hikayesi!

Hırvatistan kıyılarında keşfedilen 2.200 yıllık bir Roma ticaret gemisi, üzerindeki zift katmanına hapsolmuş polenler sayesinde adeta bir 'zaman kapsülü' haline geldi. Arkeologlar, bu minik toz zerreciklerini bir dedektif gibi izleyerek geminin nereden geldiğini, hangi limanlarda mola verdiğini ve rotasını adım adım ortaya çıkardı.

ROTAYI ELE VEREN ZİFT KAPSÜLÜ

2016 yılında Ilovik Adası yakınlarında bulunan ve Ilovik-Parzine 1 olarak adlandırılan bu antik gemi, bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Frontiers in Materials dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, geminin ahşaplarını korumak için kullanılan su yalıtım malzemesi, aslında geminin geçmişine dair inanılmaz detayları barındırıyordu. Antik Romalıların, gemileri kurtçuklardan ve çürümekten korumak için reçine ve balmumu karışımı 'zopissa' kullandığı biliniyordu. Bu batıkta da dört katman halinde uygulanan bu malzemeye rastlandı. Yoğun ısıtılmış çam reçinesinin baskın olduğu kaplamalarda, bir numunede ise balmumu karışımı tespit edildi. Bu bulgular, antik ustaların ileri düzey kimya bilgisine sahip olduğunu gösteriyor.

POLENLERDEN GELEN 'PARMAK İZİ'

Bilim insanlarını en çok şaşırtan detay ise ziftin içine sıkışmış polenler oldu. Bu yapışkan tabaka, geminin seyahat ettiği bölgelerdeki bitki örtüsünü adeta bir 'parmak izi' gibi kaydetmişti. Kaplamalarda zeytin, fındık, meşe, çam, köknar ve kayın ağaçlarına ait polenler bulundu. Bu bitki profili, geminin büyük olasılıkla Güney İtalya'daki önemli Roma limanı Brindisi yakınlarında inşa edildiğini gösteriyor. Ardından Adriyatik Denizi boyunca ilerleyen geminin, yol üzerindeki farklı bölgelerde tamir edilirken de polen toplamaya devam ettiği anlaşıldı. Geminin seyahatlerine dair hiçbir yazılı kayıt olmamasına rağmen, baş yazar Arnelle Charrie'ye göre polen analizi sayesinde geminin 'yaşam öyküsü' daha önce hiç olmadığı kadar net bir şekilde okunabildi. Bu yöntem, deniz arkeolojisinde kayıp rotaları keşfetmek için yeni bir standart haline gelebilir.