• satrroıad dörüm
  • ceylan hafriyat
DÜNYA
Yayınlanma : 18 Kasım 2026 02:03

Amazon ormanında 23 yıllık yapay kuraklık deneyi sona erdi

Amazon ormanında 23 yıllık yapay kuraklık deneyi sona erdi
Brezilya'da 23 yıl süren yapay kuraklık deneyi sona erdi. 6 bin panelle yağmur suyu engellenen ormanda büyük ağaçlar yok olurken, daha küçük bitkiler gelişti.

Brezilya'nın Pará eyaletindeki Caxiuanã Ulusal Ormanı'nda 2001'de başlayan bir deneyle, yaklaşık 10 bin metrekarelik bir alanda yapay kuraklık oluşturuldu. Esecaflor adı verilen proje kapsamında, Amazon ağaçlarının susuzluğa dayanıklılığı araştırıldı. Araştırmacılar, ağaçların altına yerleştirdikleri 6 bin şeffaf plastik panel sayesinde yağmur suyunun yaklaşık yüzde 50'sini topraktan uzaklaştırdı. Karşılaştırma için aynı büyüklükteki bir alan ise doğal koşullarda bırakıldı. Deneyin ilk üç yılında önemli bir değişim gözlenmezken, beşinci yıldan itibaren özellikle büyük ağaçlar ölmeye başladı. Sekizinci yılın sonunda ormandaki bitkisel kütlenin yaklaşık yüzde 40'ı yok oldu. İlerleyen yıllarda bu kayıp yüzde 50'ye yaklaştı. Beklenmedik bir şekilde, büyük ağaçların kaybıyla su rekabeti azaldı ve daha küçük ağaçlar büyümeye devam etti. Orman, daha kısa ve seyrek ağaçlardan oluşan yeni bir yapıya kavuştu. Araştırmacılar, Kasım 2024'te panelleri kaldırarak 23 yıl süren yapay kuraklık uygulamasını sonlandırdı. Yağmur suyunun toprağa yeniden ulaşmasının ardından bilim insanları, ormanın toparlanma sürecini incelemeye başladı. Deney, Amazon ormanlarının uzun süreli kuraklıkta tamamen yok olmak yerine farklı bir yapıya dönüşebileceğini gösterdi. Ancak büyük ağaçların kaybı, ormanın karbon depolama kapasitesinde önemli bir düşüşe neden oldu.