Almanya, bir asrı aşkın süredir uygulanan ve pazar günlerini dinlenme günü olarak belirleyen katı kurallarını yeniden masaya yatırdı. Ekonomik durgunluğu aşmak ve tüketimi canlandırmak amacıyla, mağazaların pazar günleri de daha uzun süre açık kalabilmesine imkan tanıyacak düzenlemeler değerlendiriliyor. Ancak bu plan, sendikalar, kiliseler ve eyaletlerin farklı yasal düzenlemeleri gibi pek çok engelle karşı karşıya.
Pazar günü düzenlemesinde reform hazırlığı
Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki hükümetin, çalışma ve mağaza açılış saatlerine ilişkin mevcut kuralları esnetme seçeneğini değerlendirdiği belirtiliyor. Bu tartışmaların merkezinde, Almanya'da 1919 yılından beri korunan ve 1956'da 'dinlenme ve manevi yükseliş' günü olarak tanımlanan pazar gününün statüsü yer alıyor. Bu durum, konunun yalnızca mağazaların açık kalma saatleriyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda anayasal çerçeveyi de etkileyebileceğini gösteriyor. Alman Çalışma Bakanlığı'nın 1 Temmuz 2026 tarihli taslağı, 1 Ocak 2027'den itibaren fırın ve pastanelerin pazar günleri 8 saate, kütüphanelerin ise 6 saate kadar açık kalabilmesini öngörüyor.
Sektörden daha fazla esneklik talebi
Ticaret sektörü, önerilen değişiklikleri yetersiz buluyor. Alman Ticaret Birliği (HDE), şehir merkezlerinin canlanması için mağazaların yılda 10 ila 12 hafta pazar günleri faaliyet gösterebilmesini talep ediyor. Berlin-Brandenburg Ticaret Birliği Direktörü Nils Busch-Petersen ise, pazar günü mağaza açılış kararının tüccarlar ve müşteriler tarafından verilmesi gerektiğini savunuyor. Bu reformun temel gerekçelerinden biri, internet alışverişiyle fiziksel mağazalar arasındaki rekabet. Ticaret Araştırma Enstitüsü'nden (IFH) Kai Hudec, pazar gününün online alışveriş için en yoğun günlerden biri olduğunu hatırlatarak, fiziksel mağazaların da bu potansiyelden faydalanabileceğini vurguluyor. IFO Enstitüsü de mevcut çalışma saatleri kısıtlamalarının ekonomik bir temeli olmadığını ve esnetilmesinin ekonomi üzerinde olumlu etkiler yaratacağını belirtiyor. Ticaret sektörünün tahminlerine göre, geleneksel perakende, online platformlar karşısında yılda yaklaşık 2,5 milyar euro ciro kaybediyor ve bu durum yaklaşık 40 bin istihdamın ortadan kalkmasıyla ilişkilendiriliyor.
Sendikalardan itiraz ve federal yapı engeli
Ancak pazar günlerinin daha fazla alışverişe açılması, herkes için ekonomik bir fırsat anlamına gelmiyor. Verdi sendikası, pazar günü çalışma düzeninin gevşetilmesine kesinlikle karşı çıkıyor. Sendika yetkilileri, pazar gününün çalışanların aileleriyle ve sosyal çevreleriyle vakit geçirebildiği tek öngörülebilir tatil günü olduğunu savunuyor. Sendikanın temel endişesi, pazar günü çalışmanın zamanla çalışanlar için fiili bir zorunluluğa dönüşmesi. Verdi, gerekirse çalışanların kesintisiz dinlenme hakkını Federal Anayasa Mahkemesi'nde savunacağını belirtti. Almanya'nın federal yapısı da bu planın önündeki en büyük engellerden biri. 2006'dan bu yana mağaza çalışma saatlerinin düzenlenmesi eyaletlerin sorumluluğunda ve 16 eyaletin kendine özgü yasaları bulunuyor. Bu nedenle federal hükümetin tek başına ülke genelinde kapsamlı bir pazar günü açılış düzenlemesi getirmesi zor görünüyor. Daha geniş bir değişiklik için eyaletlerin de harekete geçmesi gerekiyor. Mahkemelerin tutumu da süreci zorlaştırıyor; yeterli somut gerekçe olmadan verilen pazar günü açılış izinleri, sendikalar ve kilise kuruluşlarının açtığı davalarla iptal edilebiliyor. Bu nedenle, Almanya'da bir anda tüm ülkeyi kapsayan büyük bir pazar günü reformundan ziyade, eyaletler arasında farklı düzenlemelerin ortaya çıkması daha olası görünüyor. Bavyera ve Hessen gibi bazı eyaletler, çalışan bulunmadan otomatik çalışan mağazaların pazar günleri açık olabilmesi için düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Federal hükümetin yetki alanındaki değişiklikler şimdilik yalnızca fırın, pastane ve kütüphane gibi belirli sektörlere yönelik ve 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Tüketiciler için daha fazla alışveriş seçeneği sunulurken, çalışanların dinlenme hakkının nasıl korunacağı sorusu ön plana çıkıyor.
