Kanada'nın petrol zengini eyaleti Alberta, ülkenin geleceğini etkileyecek tarihi bir oylamaya hazırlanıyor. Ekim ayında yapılacak referandumda vatandaşlara, eyaletin Kanada'nın bir parçası olarak kalması mı yoksa bağımsızlık yönünde bir sürecin başlatılması mı gerektiği sorulacak.
Vatandaş girişiminin mahkeme engeli
Ayrılık talebi, eyalette düzenlenen toplantılar sonrası 300 binden fazla imza toplayan bir vatandaş girişimiyle ortaya çıktı. Ancak eyalet mahkemesi, bu girişimin bağımsızlık kararından etkilenecek yerli halklarla gerekli danışma sürecini tamamlamadığına hükmederek süreci durdurdu. Buna rağmen Alberta Başbakanı Danielle Smith, mahkeme kararını temyize götürdüklerini ve halkın talebinin görmezden gelinemeyeceğini belirterek oylamanın yapılacağını duyurdu.
Oylama yapısı ve ayrılık hareketinin motivasyonu
Sandıkta seçmenlere "Alberta, Kanada'nın bir eyaleti olarak kalmaya devam etmelidir" veya "Alberta Hükümeti, Alberta'nın Kanada'dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir eyalet referandumu düzenlemek için gerekli hukuki süreci başlatmalıdır" şeklinde iki seçenek sunulacak. Bu oylama doğrudan bir bağımsızlık ilanı anlamına gelmese de, ikinci seçeneğin kazanması halinde Kanada'dan ayrılma sürecinin hukuki zemini resmi olarak başlatılacak. Ayrılık hareketinin liderleri, federal yönetimin ve çevre politikalarının eyalete zarar verdiğini savunarak yıllardır süregelen "batı yabancılaşması" hissini dile getiriyor. Hareket içinde ABD ile olası finansal destek görüşmeleri yapıldığına dair iddialar da bulunurken, ayrılık karşıtı "Sonsuza Dek Kanadalı" grubu ise 400 binden fazla imza toplayarak Kanada'da kalma yönünde tepki gösterdi. Anketler, Kanada'da kalmak isteyenlerin oranının önde olduğunu ve kararsız seçmen oranının düşük olduğunu gösteriyor. Kanada Başbakanı Mark Carney ve muhalefet lideri Pierre Poilievre ise eyaletin Kanada'nın birliği için taşıdığı öneme vurgu yaparak birlik çağrısında bulundular.
