Al Fadimem türküsünün gerçek hikayesi gün yüzüne çıktı

Afyonkarahisar'ın İscehisar ilçesi ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyleri arasında geçen hüzünlü bir sevda hikayesi olan 'Al Fadimem' türküsünün gerçek hikayesini ortaya çıkarmak için önemli bir proje hazırlandı.

PROJENİN DETAYLARI

Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204 - A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması çerçevesinde, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş'un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen 'Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği' adlı projeyle türkünün gerçek hikayesi ve ilk sözleri birinci elden kaynaklarla derlendi.

SEVDANIN TÜRKÜYE DÖNÜŞÜMÜ

Araştırma, halk kültürünün önemli taşıyıcılarından biri olan türkülerde zamanla yaşanan söz ve anlam değişimlerini ortaya koymayı hedefliyor. Al Fadimem türküsünün kahramanları Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile aynı dönemde yaşamış akraba ve komşularla yapılan görüşmeler, çalışmanın temel dayanağını oluşturdu. Efe Kadir’in yoksulluktan dolayı düğün yapacak durumu olmadığı için Fadime’yi kaçırmaya karar vermesi, bu sevda hikayesinin başlangıcını oluşturuyor. Fadime’nin gönüllü olarak kaçmayı kabul etmesi sonrasında, yaşının resmiyette küçük görünmesi nedeniyle ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklandı. Fadime ise başka biriyle evlendirildi. Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve söylediği türküler, bu ayrılığın derin duygularını yansıttı. 'Al Fadimem' de bu türkülerden biri oldu.

SES KAYDI VE YENİ BULGULAR

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş bir kasetin ortaya çıkarılması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteğiyle kaydedilen bu ses kaydında, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiği belirlendi. Bu kayıt, türkünün ilk sözlerine ulaşmada birincil kaynak olarak kullanıldı. Saha çalışmaları sonucunda, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak türkünün daha önce kayıt altına alınmamış kıtaları derlendi. Böylece 'Al Fadimem' türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken yaşadığı değişim somut verilerle ortaya konuldu.