Çekya'da bir köylünün ahırının duvarından çıkan sıradan görünümlü bir taşın, binlerce yıllık geçmişe sahip paha biçilmez bir hazine olduğu ortaya çıktı. Güney Moravya bölgesindeki bir ahırın temelinden çıkarılan gri taşın, Geç Tunç Çağı'na ait bir mızrak üretim kalıbı olduğu belirlendi.
Taşın sırrı nasıl çözüldü?
Mülk sahibi tarafından bahçeden çıkarıldıktan sonra 18 yıl boyunca ahırın altında bekletilen 1,1 kilogram ağırlığındaki taşın, arkeologlarca yapılan incelemelerinde riyolit tüf adı verilen volkanik kaya üzerinde döküm boşlukları ve ısı izleri saptandı. Kimyasal analizler, oyulmuş yüzeyde erimiş bronzun bileşenleri olan bakır ve kalay kalıntılarını doğruladı. Bu bulgu, taşın Bronz Çağı'nda seri üretim için kullanıldığını gösterdi.
240 kilometre uzaklıktan gelen kalıp
Jeolojik testler, taşın doğal olarak Çekya topraklarında bulunmadığını ve kaynağının 240 kilometre uzaklıktaki Karpat Dağları olduğunu ortaya koydu. Kuzey Macaristan ile Güneydoğu Slovakya arasındaki volkanik hatlardan çıkarıldığı anlaşılan kalıbın, işlenmemiş kaya olarak değil, zaten oyulmuş ve hazır hale getirilmiş bir şekilde bölgeye taşındığı anlaşıldı. Bu durum, dönemin gelişmiş ticaret ve üretim ağını gözler önüne seriyor.
Bronz Çağı'nda seri üretim
İki parçalı kalıbın bulunan yarısı, eritilmiş bronzun boşluğa dökülmesiyle onlarca özdeş mızrak ucunun üretilebildiğini kanıtlıyor. Üzerindeki yoğun ısı hasarları, kalıbın uzun süre ve yoğun bir şekilde kullanıldığını gösteriyor. Araştırmacılar, bu buluntunun Orta Avrupa'da bugüne kadar korunmuş en eksiksiz ve iyi durumdaki Bronz Çağı döküm kalıbı olduğunu vurguluyor.
