ABD'nin ek ödeme talebi İsviçre'nin F-35 alımını krize soktu

İsviçre’nin ABD’den almayı planladığı 36 F-35A için Washington’ın enflasyon ve maliyet artışlarını gerekçe göstererek ek ödeme istemesi, iki ülke arasında krize yol açtı. İsviçre Savunma Tedarik Kurumu Armasuisse Başkanı Urs Loher, Neue Zürcher Zeitung’a (NZZ) yaptığı açıklamada süreçte ciddi aksaklıklar ve “önemli tuzaklar” bulunduğunu söyledi.

Ödenen paranın bir kısmı geri isteniyor

Loher, İsviçre’nin proje için şimdiye kadar yaklaşık 1 milyar İsviçre frangı ödediğini ve bu tutarın en azından bir bölümünü geri almayı umduklarını belirtti. Alımın ABD hükümetinin Yabancı Askeri Satışlar (FMS) programı üzerinden yapılması, teslimat gecikmelerinde tazminat talep edilmesini ve sabit fiyat anlaşmazlıklarında hukuki yollara başvurulmasını fiilen engelliyor. Loher, ileride ABD hükümetini aradan çıkarıp üreticilerle doğrudan çalışmayı hedeflediklerini söyledi. Bu yöntemin Patriot gibi sistemlerde mümkün olabileceğini, ancak F-35 gibi ileri teknoloji projelerinde Washington’ın onayının gerektiğini kaydetti. ABD yapımı Patriot sistemlerinin teslimatında İsviçre’nin 5 ila 7 yıl gecikmeyle karşı karşıya olduğu bildirildi.

Sipariş iptal edilebilir

İsviçre’de 2020’de orduyu modernize etme referandumunun kabul edilmesinin ardından hükümet, 19 Eylül 2022’de 36 F-35A için 6 milyar İsviçre frangı tutarında anlaşma imzaladı. ABD’nin enerji, hammadde fiyatları ve enflasyon artışını gerekçe göstererek fiyatı yükseltme talebi Bern yönetiminin tepkisini çekti. İsviçre Savunma Bakanlığı sabit fiyat şartından vazgeçmeyeceğini açıkladı. Hukuki yolların kapalı olması nedeniyle konunun diplomatik kanallardan çözülmesi hedefleniyor. Uzlaşma sağlanamazsa sipariş iptal edilebilir; Federal Konsey de alternatif savunma sistemlerini değerlendiriyor.