ABD'den geri dönen antik baş İzmir'de yeniden doğdu

Yıllarca yurt dışında kalan, ancak kökenleri binlerce yıl öncesine dayanan bir antik değer, diplomatik çabalar sonucunda ait olduğu topraklara geri döndü. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın titiz çalışmalarıyla ABD'nin Denver kentinden Türkiye'ye iade edilen, M.S. 5. yüzyıla ait Smyrna Antik Kenti kökenli mermer heykel başı, İzmir Arkeoloji Müzesi'nde görkemli bir törenle sanatseverlerin beğenisine sunuldu. Bu önemli iade, kültürel mirasın korunması ve uluslararası iş birliğinin gücünü bir kez daha gözler önüne serdi.

ESERİN KÖKENİ VE İADESİ SÜRECİ

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un sosyal medya üzerinden duyurduğu bu sevindirici gelişme, eserin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığının bilimsel verilerle tespit edilmesi üzerine başlatılan diplomatik girişimlerin bir zaferi olarak nitelendiriliyor. Denver Sanat Müzesi koleksiyonunda bulunan ve yapılan incelemeler sonucunda kesin olarak Smyrna Antik Kenti'ne ait olduğu belirlenen heykel başının eve dönüşü, müze ile kurulan yapıcı diyalog ve iş birliği sayesinde mümkün oldu. Bakan Ersoy, 1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle eserin kökeninin Smyrna Agora kazılarından geldiğini teyit ederek, bu dönüşün tarihi önemine vurgu yaptı.

BİLİMSEL İNCELEMELER VE TARİHİ ANLAM

İade süreci ve bilimsel incelemeler, eserin Anadolu kökenli olduğunu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını net bir şekilde ortaya koydu. ABD'nin Colorado eyaletindeki Denver Sanat Müzesi'nin, Anadolu kökenli olduğu belirlenen mermer heykel başını iade etme isteği, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile kurulan temasların ardından somutlaştı. Müze yetkilileri, eserin Smyrna Agora kazılarından elde edildiğini teyit ederken, heykel başının 1946-1948 yılları arasında Türkiye'de görev yapan ABD Başkonsolosu Clarence Edward Macy'nin eşi Marie Therese Macy'nin koleksiyonundan 1989 yılında müzeye bağışlandığı bilgisi de paylaşıldı. Bakanlık uzmanlarının yaptığı titiz incelemelerle bu bilgiler doğrulandı. Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy ve Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanları tarafından hazırlanan raporlar, heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla yakın ilişkili olduğunu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğunu ortaya koydu. M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen, 25 santimetre yüksekliğindeki bu erkek portresi, Erken Hristiyanlık dönemi stilini yansıtan ciddi yüz ifadesi ve yukarı bakan göz bebekleriyle dikkat çekiyor. Bu eserin, o dönemin valilerinden İsidoros'u temsil ediyor olabileceği de değerlendirmeler arasında yer alıyor.