BODRUM — Halikarnassos’ta Türk ve Danimarkalı bilim insanlarının yürüttüğü arkeolojik çalışmalar ile iki ülke arasındaki bilimsel iş birliğinin 60. yılı, 9 Ekim 2026 tarihinde Bodrum’da düzenlenecek programla anılacak. Ancak 60 yıllık arkeoloji tarihini konu alan etkinlik, özellikle Türk tarafında bu çalışmalara yıllarca emek veren isimlerin program dışında bırakıldığı yönündeki eleştiriler nedeniyle tartışma konusu oldu.
Herodot 3. Yaş Topluluğu tarafından düzenlenen etkinlik, 9 Ekim 2026 Cuma günü 10.30-16.00 saatleri arasında Bodrum Ticaret Odası Salonu’nda gerçekleştirilecek.
Program kapsamında Danimarkalı kazı ekibinin, Halikarnassos ve çevresinde yürütülen arkeolojik araştırmaların son bulgularını paylaşması ve “The Zaphyrion Peninsula in Halikarnassos. Investigations and Observations” başlıklı yayınını tanıtması bekleniyor.
Etkinlik kapsamında ayrıca, Danimarkalı ekip tarafından kazısı gerçekleştirilen Mausoleion çevresindeki bir sokağa, uzun yıllar Halikarnassos kazılarına başkanlık eden Kristian Jeppesen’in adının Bodrum Belediyesi tarafından verilmesi de öne çıkan başlıklardan biri olacak.
60 yıllık iş birliğinde Türk emektarlar nerede?
Etkinliğin temel amacı Türk-Danimarka arkeoloji iş birliğinin 60 yıllık geçmişini anmak ve bilimsel çalışmaları kamuoyuyla paylaşmak olsa da programın kapsamı konusunda ciddi eleştiriler bulunuyor.
Bodrum Müzesi eski müdürü Oğuz Alpözen, organizasyonda Türk tarafında 60 yıl boyunca kazılara ve arkeolojik çalışmalara katkı sunan isimlerin yeterince temsil edilmediğini dile getirdi.
Alpözen’in eleştirilerine göre, özellikle Bodrum Müzesi Müdürlüğü döneminde Danimarkalı kazı ekibine önemli destekler veren Türk kurum ve kişilerin bu 60 yıllık süreçteki katkıları, anma programında yeterince görünür değil.
Dikkat çeken noktalardan biri ise Alpözen’in, yaptığı sosyal medya paylaşımında söz konusu etkinliğe davet edilmediğini belirtmesi.
Oysa Bodrum Müzesi Müdürlüğü yaptığı dönemde Danimarkalı arkeologlarla yakın çalışma içerisinde bulunan Alpözen, Halikarnassos kazılarının yanı sıra Mausoleion bulunduğu alanın kamulaştırılması dahil bir çok hayati konuda başarılı çalışma yürütüp Danimarka’lı ekibin kazı çalışma yapmasını mümkün kılan kişi olarak biliniyor.
Akademia Vakfı da programın dışında
Eleştirilerin bir diğer başlığını ise Mausoleion'un müzeye dönüştürülmesi amacıyla geçmişte yürütülen çalışmalar oluşturuyor.
Hayatta olmayan Danimarkalı kazı başkanı Kristian Jeppesen ile Mausoleion konusunda uzun yıllar iş birliği içerisinde çalışıldığı belirtilen Akademia Vakfı ve dönemin vakıf yöneticilerinin de 60. yıl anma programında yer almaması dikkat çekiyor.
Bu durum, 60 yıllık ortak arkeoloji tarihinin yalnızca kazıları gerçekleştiren Danimarkalı ekip üzerinden anlatılmasının, sürecin Türkiye'deki Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bodrum Müze Müdürlüğü gibi kurumsal ve kişisel boyutlarını eksik bırakacağı yönündeki eleştirileri beraberinde getiriyor.
“60 yıllık tarih tek taraflı anlatılmamalı”
,
Eleştirilerin temelinde, Halikarnassos kazılarının 60 yıllık tarihinin yalnızca kazı çalışmalarının bilimsel sonuçlarından ibaret olmadığı görüşü bulunuyor.
Bu süreçte Bodrum Müzesi, Türk arkeologlar, yerel yöneticiler, vakıflar, akademisyenler ve bölgede kazılara farklı şekillerde destek veren çok sayıda kişinin katkısı olduğu belirtiliyor.
Dolayısıyla 60. yıl etkinliğinin, yalnızca Danimarkalı bilim insanlarının çalışmalarını ve yayınlarını öne çıkarmak yerine, Türk ve Danimarkalı bilim insanlarının birlikte oluşturduğu 60 yıllık ortak tarihin tamamını yansıtması gerektiği savunuluyor.
Özellikle uzun yıllar boyunca bu çalışmalara emek vermiş ve bugün hayatta olmayan isimlerin anılması, geçmişteki kurumların ve sivil girişimlerin katkılarının hatırlatılması, böyle bir yıldönümü programının tarihsel bütünlüğü açısından önem taşıyor.
“Tarihsel sürecin dışındaki bir organizasyon” eleştirisi
Programla ilgili bir başka eleştiri ise organizasyonun, Halikarnassos kazılarının 60 yıllık tarihsel ve bilimsel sürecinde doğrudan yer almayan bir topluluk tarafından gerçekleştiriliyor olması.
Eleştiriyi dile getirenlere göre, böylesine önemli bir yıldönümünün hazırlanmasında kazıların tarihine doğrudan tanıklık etmiş arkeologların, eski müze yöneticilerinin, akademisyenlerin, vakıfların ve geçmiş dönemlerde çalışmalara katkı veren kişi ve kurumların görüşlerinin alınması gerekirdi.
Aksi durumda 60 yıllık Türk-Danimarka arkeoloji iş birliğinin bütününü temsil etmesi beklenen bir etkinliğin, bu tarihin yalnızca bir bölümünü öne çıkaran bir anma programına dönüşmesi riski ortaya çıkıyor.
60 yıllık ortak miras kimin?
Halikarnassos kazılarında 60 yıldır Türk ve Danimarkalı bilim insanlarının ortak emeği bulunuyor. Bu nedenle 60. yılın, yalnızca belirli isimlerin veya kurumların değil, bu uzun bilimsel serüvene katkı sağlayan herkesin ortak mirası olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
9 Ekim'deki program, bu tartışmaların gölgesinde gerçekleştirilecek. Etkinlikte Danimarkalı kazı ekibinin bilimsel çalışmaları ve yeni yayınları kamuoyuna sunulurken, gözler aynı zamanda 60 yıllık süreçte Türk tarafının verdiği emeğin ne ölçüde hatırlanacağına çevrilecek.
Bodrum'un dünya arkeoloji tarihindeki en önemli merkezlerinden biri olan Halikarnassos'ta 60 yıllık bilimsel iş birliğinin gerçek anlamda kutlanabilmesi için, kazılara emek veren tüm tarafların tarih içerisindeki yerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönündeki çağrılar ise sürüyor.
