1899'da Polonya'nın Bagicz köyü kıyılarında yaşanan sıra dışı bir olay, arkeoloji dünyasını şaşırttı. Şiddetli bir kıyı erozyonu sonucu denize sürüklenen devasa bir meşe ağacı gövdesi, o dönemde ilkel bir işçilikle iki bin yıllık bir tahta lahite dönüştürülmüş ve içinde Roma Demir Çağı'na ait Wielbark kültüründen genç bir kadının iskeletiyle birlikte kusursuz bir şekilde bulundu.
LAHİT VE İLK BULGULAR: KİM OLDUĞUNU NASIL ANLADILAR?
Lahitten çıkan bronz iğne, göz alıcı kehribar ve cam boncuklardan oluşan kolye, bilezikler ve ayak ucundaki ahşap tabure gibi zengin mezar hediyeleri, ilk başta arkeologları kadının yüksek bir sosyal statüye sahip olduğuna, hatta bir 'prenses' olduğuna ikna etmişti. Ancak 1980'lerde yapılan detaylı incelemeler, bu teoriyi sorgulamaya açtı. Yeni görüşler, mezarın aslında Wielbark kültürünün tipik gömme adetlerini yansıttığı ve tekil bir mezar olmaktan ziyade, daha geniş bir nekropolün parçası olabileceği yönündeydi.
ZAMAN ÇELİŞKİSİ NASIL GİDERİLDİ? MODERN TEKNOLOJİ İLE SIR PERDESİ ARALANDI
En büyük muamma ise, mezardaki eşyaların MS 2. yüzyılın ilk yarısına işaret etmesine rağmen, kadının dişine yapılan ilk radyokarbon testlerinin en az 100 yıl daha eski bir tarih göstermesiydi. Bu çelişkiyi çözmek amacıyla yürütülen modern projede, dendrokronoloji yöntemiyle lahitin yapıldığı meşe ağacının MS 112-128 yılları arasında kesildiği kesin olarak belirlendi. Ardından, diş minesindeki izotop analizleri, genç kadının çocukluğunda ağırlıklı olarak deniz ürünleri tükettiğini ortaya koydu. Deniz canlılarının bünyesindeki binlerce yıllık eski karbon nedeniyle oluşan 'rezervuar etkisi', kadının dişlerinin olduğundan 100 yıl daha yaşlı görünmesine yol açıyordu. Ek olarak, stronsiyum analizleri, kadının o bölgenin yerlisi olmadığını ve farklı bir coğrafyadan geldiğini göstererek, Roma Demir Çağı'ndaki insan hareketliliği hakkında önemli ipuçları sundu.
