Toros Dağları'nda şifa için kozalaklar kızgın ateşte saatlerce kaynatılıyor

Antalya'nın İbradı ilçesinde, Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde yetişen andız ağaçlarından toplanan kozalaklar, geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor. Bu şifa deposu pekmez, hiçbir katkı maddesi eklenmeden üretiliyor ve kilogramı 500 TL'den satılıyor. Köylüler için önemli bir geçim kaynağı olan bu üretim, eylül ayında kozalakların toplanmasıyla başlayıp kasım ve aralık aylarında pekmez yapımıyla devam ediyor.

Kozalaklar, tamamen el emeğiyle çekiç ve keser kullanılarak kırılıyor, çünkü makineyle kırıldığında pekmezin acılaştığı belirtiliyor. Elle kırılan kozalaklar, daha lezzetli bir pekmez ortaya çıkarıyor. Bu zahmetli süreç, köylülerin imece usulüyle yürüttüğü bir çaba gerektiriyor ve yaklaşık 10 kilogram kozalaktan sadece 1 kilogram pekmez elde edilebiliyor.

Pekmez yapımında, kozalakların kekre ve acı tadını almak için incir veya meşe külü kullanılıyor. Kül, kaynatılıp dinlendirildikten sonra, üstte kalan su tavalara dökülerek kozalak şırasıyla birleştiriliyor. Ayrıca, pişi hamuruna benzer bir hamur hazırlanıp tavalara atılarak, kaynama sırasında acı tadı içine çekmesi sağlanıyor. Bu işlemler, pekmezin cam gibi berrak bir renk almasını ve kendine has aromasını korumasını sağlıyor.

70 yaşındaki Fatma Yamansoy ve 63 yaşındaki Sebahattin Özen, 20 yıldır bu geleneksel üretimi sürdürüyor. Fatma Yamansoy, köyde andız pekmezi yapımının yok olma noktasına geldiğini, dağlara çıkıp kozalak taşımanın zorluğundan dolayı kimsenin devam etmediğini belirtiyor. Ancak, ekmek davaları için bu zorluğa göğüs geriyorlar ve yoğun taleple karşılaşıyorlar, çünkü derman arayanlar onları bekliyor.