Son sobacıların feryadı: Kuzine soba ustaları tükeniyor mu?

Trabzon'da 35 yıldır kuzine soba üreten Cemil Kitapçı, bir zamanlar onlarca ustanın bulunduğu mesleğin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu dile getiriyor. Kitapçı, yeni neslin bu zanaata ilgi göstermemesi nedeniyle 10-15 yıl içinde kuzine soba ustası bulmanın neredeyse imkansız hale geleceğini belirtiyor.

1990 yılından beri baba mesleğini sürdüren 57 yaşındaki Cemil Kitapçı, mesleğin giderek kan kaybettiğini ve çırak bulmanın imkansızlaştığını vurguluyor. Kuzine sobaların altın çağını 1960-1970'li yıllarda yaşadığını, o dönemlerde her evde bu sobalardan bulunduğunu ancak teknolojinin gelişmesi, doğalgaz ve kömür kullanımının yaygınlaşmasıyla ilginin azaldığını anlatıyor. Kitapçı'ya göre, kuzine sobada pişen yemeklerin o eşsiz tadı hala tercih edilse de, geçmişte Trabzon'da 25-30 olan sobacı sayısı şimdilerde 5-6'ya kadar düşmüş durumda.

Cemil Kitapçı, kuzine sobanın artık bir nevi antika haline geldiğini ifade ediyor. Mesleğin 120 yıllık bir geçmişi olduğunu belirten Kitapçı, en yoğun dönemin 60'lar ve 70'ler olduğunu söylüyor. Fabrikasyon sobaların yerini tutamayacağını vurguladığı bu el yapımı kuzine sobaların, temiz kullanıldığında 10 yıldan fazla dayanabildiğini ekliyor. Ancak artık daha çok kırsal kesimde ve nostalji amacıyla, özellikle 30 yaş üstü kişiler tarafından tercih edildiğini belirtiyor. Kitapçı, teknolojiye yenik düşen bu mesleğin geleceğini pek parlak görmediğini ve yeni neslin bu işe pek sıcak bakmadığını dile getiriyor. Vatandaş Adem Koç ise, kuzine sobaları daha çok köylerde tercih ettiklerini, nemli Karadeniz ikliminde kalın demir yapılarının avantaj sağladığını belirtiyor. Doğalgaz öncesinde odunla çalıştıklarını ve yemeklerini, özellikle Ramazan aylarında güveçlerini bu sobalarda pişirdiklerini söylüyor. Günümüzde yaylalarda ve köylerde daha çok kullanıldığını ekliyor.