Muğla'nın Yatağan ilçesindeki Katrancı Mahallesi'ndeki taş evler kayıt altına alınıyor

Muğla'nın Yatağan ilçesine bağlı Katrancı Mahallesi'ndeki 100 yılı aşkın tarihi geçmişe sahip geleneksel taş evler ve ahşap işlemeli iç dekorasyonları gelecek nesillere aktarılmak üzere kayıt altına alınıyor.

Prof. Dr. Bilal Söğüt başkanlığındaki Stratonikeia Antik Kenti heyeti üyeleri, Selçuk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü'nden Prof. Dr. Osman Kunduracı ve Dr. Öğretim Üyesi Nurcan Bahargülü, bölgedeki evleri detaylı inceleyerek akademik çalışmalar yürütüyor ve yok olmaya yüz tutmuş kültürel mirası belgeliyor. Araştırmacılar, yaklaşık 42 evin ayakta kaldığını belirterek, çalışmalarını 'Katrancı Evleri' adlı bir kitapta yayınlamayı planlıyor.

Katrancı evleri, iki katlı, önlüklü (dış sofalı) ve düz toprak damlı yapısıyla dikkat çekiyor. Tek veya iki odalı olan bu evler, odaların sofanın gerisine yerleştirildiği, ön cephede kibet, dış sofa ve oda şeklinde bir düzende inşa edilmiş. Taş ve ahşap malzemelerin özgünlüğünü koruduğu evlerin süslemeleri, iç donatı elemanlarında yoğunlaşıyor. Ahşap üzerine yapılan süslemeler, oda kapıları, yüklükler, bömbelikler, fırınçlar, pencere kanatları, almalıklar (raflar) ve tavanlarda sıkça görülüyor. Kapıların çoğunda, bölgenin geçim kaynağı olan fıstık çamlarından elde edilen künar meyvesine atıfta bulunarak, çam kozalağı motifi kullanılmış.

Aydın Çine Akçaova mahallesinden gelen ustaların yaptığı tespit edilen ahşap oymalar, kapılarda çarkıfelek, yıldız ve baklava dilimi kompozisyonları içeriyor. Bu kompozisyonların içindeki panolarda ise tabanca, hançer, ay ve yıldız, çarkıfelek, yonca, vazodan çıkan çiçekler, ibrik, güğüm, gaz lambası, el feneri, nazar boncuğu, ayna, araba, kuş, yılan ve balık motifleri işlenmiş. Sık görülen bir diğer motif ise bölgede yetişen künar çiçeği ve yaprağı. Prof. Dr. Osman Kunduracı, Katrancı'nın özgün dokusunu korumuş bir yörük yerleşmesi olduğunu ve evlerin genellikle küçük bir avluya oturtulmuş iki katlı yapıda olduğunu, alt katlarının ahır ve samanlık, üst katlarının ise yaşam alanı olarak kullanıldığını belirtti. Dr. Öğretim Üyesi Nurcan Bahargülü ise, evlerin ahşap süslemelerinde künar ağacına ve geçim kaynaklarına atıfta bulunulduğunu vurguladı.