Hürmüz'de kriz patladı: Petrol fiyatları roketlendi, dünya ekonomisi alarm veriyor!

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, küresel enerji piyasalarını adeta salladı. Operasyon öncesi 75-80 dolar civarında seyreden ham petrol fiyatları, 'geçişe izin yok' mesajları ve saldırı iddialarıyla birlikte 100 dolar sınırını aşarak rekor bir yükselişe geçti. Enerji analistleri, bu kritik boğazdaki sorunun çözülmemesi halinde dünya ekonomisinin varil başına 150 dolarlık bir fiyatla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Şubat 2026 sonlarında, yani operasyonların başlamasından hemen önce, piyasalar Washington ve Tahran arasındaki diplomatik gerilimi daha sınırlı bir risk olarak görüyordu. Brent petrol varil başına 78,40 dolar, WTI ise 73,90 dolardan işlem görüyordu. Yatırımcılar, müzakerelerden sonuç çıkabileceği umuduyla arz ve talep dengesine odaklanmış, risk primi yalnızca 3-5 dolar seviyesindeydi. Ancak 1 Mart 2026'da Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve 150 tankerin 'bekleme' moduna geçmesiyle rakamlar altüst oldu. Pazar günü itibarıyla Brent petrol %38 artışla 108,20 dolara, WTI ise %39 artışla 102,50 dolara fırladı. Sadece 24 saat içinde yaşanan bu yaklaşık 35 dolarlık sıçrama, 1973 Petrol Krizi'nden bu yana kaydedilen en sert günlük hareket olarak tarihe geçebilir. Uzmanlar, Pazartesi sabahı piyasalar tam açıldığında bu rakamın daha da yükselebileceği konusunda uyarıyor.

Hürmüz Boğazı, sadece bir su yolu değil, dünya ekonomisinin hayati damarlarından biri. Günlük yaklaşık 20-21 milyon varil petrolün geçtiği bu dar boğaz, deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Bu petrolün %80'inden fazlası Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine ulaşıyor. Bu ülkelerin üretim ve enerji santralleri şimdiden 'stok tüketme' moduna geçti. Sadece petrol değil, dünyanın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihtiyacının da %20'si bu noktadan karşılanıyor. Katar kaynaklı LNG'nin bu boğazdan geçememesi, Avrupa'daki doğalgaz fiyatlarında %45'lik bir artışa neden oldu. Uluslararası Kriz Grubu analisti Ali Vaez'e göre, piyasadaki bu yükseliş henüz fiziki arz eksikliğinden değil, tamamen 'gelecek korkusundan' kaynaklanıyor. Eğer Hürmüz Boğazı 72 saatten fazla kapalı kalırsa, Brent petrolün 120 dolara yerleşmesi bekleniyor. Bir deniz savaşı ve tankerlerin hedef alınması durumunda ise fiyatların 150 doları aşarak küresel bir hiperenflasyonu tetiklemesi ihtimali endişe yaratıyor. Kpler kıdemli analisti Muyu Xu, piyasanın sadece petrol yokluğunu değil, bölgedeki düzenin çöküşünü fiyatladığını belirtiyor. Umman açıklarında vurulan tanker haberi sonrası sigorta şirketleri, bölgedeki gemiler için savaş riski primlerini %500 artırdı. Bu durum, lojistik maliyetlerin artmasıyla petrol fiyatından bağımsız olarak ürün fiyatlarına yansıyacak.

Küresel krizin Türkiye'ye yansımaları hem akaryakıt fiyatları hem de döviz kuru üzerinde hissedilmeye başlandı. Savaş öncesi 60 TL civarında olan motorin ve benzin fiyatlarının hafta başı itibarıyla 75 TL sınırını aşması bekleniyor. Bu durum, lojistik maliyetleri üzerinden iğneden ipliğe her şeye zam olarak dönecek. Petrol faturasının kabarması, cari açığı derinleştirerek dolar kuruna olan talebi artırıyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez, bu durumu 'girdi maliyeti krizi' olarak tanımlayarak hiperenflasyon riskine dikkat çekiyor.