Hoca Raif Efendi Anıldı: Erzurum Kongresi’nin 106. Yılında Önemli Bir Şahsiyet

Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şubesi, Erzurum Kongresi’nin 106. yıl dönümü vesilesiyle bir program düzenledi. Programda, kongrenin önemli isimlerinden Hoca Raif Efendi anıldı ve Atatürk Üniversitesi yayınlarından çıkan 'Hoca Mehmet Raif Efendi' kitabı ele alındı.

TDED Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş’ın yönettiği programda, Hoca Raif Efendi’nin Erzurum şehir kimliğine yaptığı katkılar vurgulandı. Ertaş, Osmanlı Mebusan Meclisi’nde iki dönem, TBMM’de beş dönem milletvekilliği yapan ve Erzurum Merkez Kadısı olan Hoca Raif Efendi’nin, Birinci Cihan Harbi ve Millî Mücadele dönemlerinde bölge halkının en güvendiği isim olduğunu belirtti.

Programda, Hoca Raif Efendi’nin Mondros Mütarekesi sonrası milli direnişin örgütlenmesinde öncülük ettiği, Şark Vilayetleri Müdafa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti’ni kurarak İtilaf devletlerinin bölgeyi Ermenistan yapma planlarına karşı halkın direncini artırdığı ve İstanbul hükümeti ile matbuatının bilinçlenmesinde önemli rol oynadığı vurgulandı. Ayrıca, 17 Haziran 1919’daki Erzurum Vilayet Kongresi’nin reisliğini, 23 Temmuz’da başlayan Erzurum Kongresi’nin açılış reisliğini ve kongrenin bazı oturumlarının başkanlığını yaptığı hatırlatıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın kongre reisliğine getirilmesinde ısrarcı olduğu ve 'saltanat ve hilafetin korunması', 'vatanın bölünmez bütünlüğü' konularında Mustafa Kemal Paşa ve Kazım Karabekir ile aynı fikirde olduğu belirtildi. Hoca Raif Efendi’nin Erzurum’dan göç edilmemesi gerektiği konusunda ısrarcı olduğu, halkı bilgilendirdiği ve ilim, iktisat ve din örgütlenmesi çağrısında bulunduğu da programa dahil edildi. Sivas Kongresi’nde de yer alan Hoca Raif Efendi’nin mandacılık fikrine karşı sert bir konuşma yaptığı ve Doğu Anadolu’nun terk edilmesi durumunda Erzurum’da geçici bir hükümet kurulması fikrini savunduğu da anlatıldı. Muhafaza-i Mukaddesat Cemiyeti’ni kurarak komünizme karşı mücadele ettiği ve Mustafa Kemal’den güvence aldığı da programda yer aldı. Cumhuriyet döneminde Erzurum ve Rize milletvekilliği yapan ve Tortum Şelalesi’nden elektrik üretilmesi fikrini savunan Hoca Raif Dinç’in (Dinç soyadını almıştır) 1874’te doğduğu ve 1949’da vefat ettiği, kabrinin İstanbul Kanlıca Mezarlığı’nda olduğu bilgisi verildi. Program sonunda TDED Erzurum Yönetim Kurulu Üyesi Birgül Akıncı katılımcılara aşure ikram etti.