Hava kirliliği ve bunama arasında bağlantı: Araştırma sonuçları endişe verici

JAMA Neurology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, hava kirliliği ile bunama arasında güçlü bir bağlantı olduğunu ortaya koydu. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) uzun süredir vurguladığı hava kirliliğinin ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı gerçeği, bu araştırmayla bir kez daha teyit edildi. DSÖ verilerine göre, hava kirliliği her yıl yaklaşık 7 milyon insanın ölümüne neden oluyor.

ABD'de yapılan ve türünün ilk örneği olan bu araştırma, PM2.5 partiküllerinin merkezi sinir sistemini doğrudan etkileyerek beyin fonksiyonlarını bozduğunu gösterdi. Pennsylvania Üniversitesi'nden araştırmacılar, 1999-2022 yılları arasında 11 ABD eyaletinde hayatını kaybeden ve demans teşhisi konmuş 602 kişinin otopsi raporlarını inceleyerek bu sonuca ulaştılar. Analizler, PM2.5'e yıllık ortalama her 1 mikrogram/metreküp artışla maruz kalan bireylerin beyinlerinde Alzheimer ile ilişkili tau ve amiloid proteinlerinin yayılımının yüzde 17 arttığını gösterdi. Bu proteinlerin beyinde birikmesi, Alzheimer hastalığının semptomlarına yol açıyor.

PM2.5 partikülleri, araç egzozları, odun sobaları ve bazı endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanıyor. Bu partiküller akciğerlere ve kana ulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Geçtiğimiz yıl yayımlanan bir başka araştırma ise, Alzheimer vakalarının neredeyse yarısının önlenebilir yaşam tarzı faktörlerine bağlı olduğunu ortaya koymuştu. Frontiers dergisinde yayımlanan veriler ise, 1990-2019 yılları arasında Alzheimer ve diğer demans türlerinin görülme oranının yüzde 148, vaka sayısının ise yüzde 161 arttığını gösterdi. Bu artışta yaşlanan nüfusun etkisi büyük.