Cezayir'den tarihi adım: Fransa'nın sömürgeciliği suç sayıldı, özür ve tazminat istendi

Cezayir Ulusal Halk Meclisi, Fransa'nın 1830 ile 1962 yılları arasındaki sömürgecilik faaliyetlerini resmen suç ilan eden bir yasa tasarısını oybirliğiyle kabul etti. Bu tarihi karar, iki ülke arasındaki siyasi gerilimi daha da tırmandırırken, Cezayir Fransa'dan resmi özür ve tazminat talebinde bulundu.

Meclis Başkanı İbrahim Boughali'nin yönettiği oturumda, Cezayir bayraklarıyla oylamaya katılan milletvekilleri, tasarıyı büyük bir coşkuyla kabul etti. "Çok yaşa Cezayir" sloganları eşliğinde gerçekleşen oylama, ülkenin ulusal hafızası ve tarihi hesaplaşması açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Meclis Başkanı Boughali, yasanın hem iç hem de dış kamuoyuna güçlü bir mesaj verdiğini vurgulayarak, "Cezayir’in ulusal hafızası ne silinebilir ne de pazarlık konusu haline getirilebilir" dedi.

Fransa Dışişleri Bakanlığı ise bu gelişmeye sert tepki gösterdi. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, yasa tasarısının onaylanmasının "Hem Fransa-Cezayir diyaloğunun yeniden başlatılması arzusuna hem de geçmişe ilişkin çalışmaları yatıştırmaya yönelik açıkça düşmanca bir adım" olduğu belirtildi. Fransa, güvenlik ve göç gibi konularda Cezayir ile diyaloğu sürdürme niyetini koruduğunu ifade etti.

Meclis tarafından "tarihi bir dönüm noktası" olarak nitelendirilen yasa, Fransa'ya Cezayir'deki sömürgeci geçmişi ve yol açtığı trajedilerden dolayı yasal sorumluluk yüklüyor. Yasa kapsamında Fransız sömürge yönetiminin işlediği suçlar arasında nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence ile kaynakların sistematik yağmalanması gibi eylemler yer alıyor. Ayrıca, Fransız sömürgeciliğinin neden olduğu tüm maddi ve manevi zararlar için tam ve adil bir tazminatın Cezayir devleti ve halkının hakkı olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, yasanın Fransa üzerinde doğrudan bağlayıcı bir etkisi olmasa da, siyasi ve sembolik olarak büyük bir öneme sahip olduğunu ve Fransa ile ilişkilerde bir kopuşu işaret edebileceğini belirtiyor. Paris yönetiminin Haziran 2024'te Fas'ın Batı Sahra bölgesindeki özerklik planını tanımasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkiler zaten gergin bir seyir izliyordu.