BM Genel Kurulu'nda Filistin Zirvesi: İsrail'in İzolasyonu Tescil Edildi, Suriye Yeni Sayfa Açtı

Gazeteci Serkan Demirtaş'ın ntv.com.tr için kaleme aldığı analizine göre, 30 Eylül'e kadar sürecek olan BM Genel Kurulu'nun önde gelen toplantıları sona erdi. Bu yılki zirve, beklendiği gibi "Filistin Zirvesi" olarak öne çıktı ve en önemli sonuçlarından biri İsrail'in artan izolasyonunun tescil edilmesi oldu. Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki kalabalık bir heyet temsil etti.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın ABD'nin vize vermemesi nedeniyle Genel Kurula fiziken katılamamasına rağmen, Filistin konusu ve İsrail'in yürüttüğü politikalar uluslararası gündemin en önemli başlığı haline geldi. Fransa ve İngiltere gibi 10 önde gelen Batı ülkesinin Filistin'i tanıması ve iki devletli çözüm için baskıyı artırması, Genel Kurul'un en somut sonuçlarından biri olarak kaydedildi. 193 ülkenin 157'sinin Filistin'i devlet olarak tanıması, ABD ve İsrail üzerindeki baskıyı artıracak ve Gazze'de ateşkesin ardından kalıcı çözüm sürecini başlatabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. İsrail'e tam destek veren ABD Başkanı Donald Trump'ın, New York'ta Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da aralarında bulunduğu 8 İslam ülkesi lideriyle Gazze konulu bir toplantı yapması da bu gelişmelerle bağlantılı olarak yorumlandı. Trump ve İslam ülkeleri liderlerinin 21 maddelik bir Gazze planını ele aldığı ve kısa sürede ilerleme sağlanabileceği ABD'nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından açıklandı. Trump'ın, Batı Şeria'yı işgal konusunda İsrail'e izin vermediği ve Gazze'den belli bir takvimde çekilmesi gibi unsurların da bu planın parçası olduğu basına yansıdı. Trump, bu konuyu 29 Eylül'de Beyaz Saray'da görüşeceği İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile ele alacağını Erdoğan ile görüşmesi sırasında duyurdu.

BM Genel Kurulu kapsamında yapılan konuşmalar ve toplantılar, İsrail'in Gazze'de 2023 Ekim ayından bu yana sürdürdüğü eylemlere odaklanması açısından büyük önem taşıdı. ABD dışında uluslararası toplumun büyük çoğunluğu, İsrail karşıtı bir duruş sergileyerek Filistin meselesinin "iki devletli çözüm" dışında bir yolu olmadığını vurguladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Cumhurbaşkanı Erdoğan gibi isimler, İsrail'in soykırıma dönüşen saldırılarının sona ermesi gerektiğini güçlü bir dille ifade etti. Guterres, Gazze'deki ölümleri ve yıkımı görev süresi boyunca yaşadığı en büyük trajedi olarak nitelendirirken, Filistinlilerin toplu cezalandırılmasının hiçbir şekilde meşrulaştırılamayacağını belirtti. İsrail Başbakanı Netanyahu'nun, dünya liderlerinin New York'tan ayrılmasının ardından BM Genel Kurulu'na hitap etmesi bekleniyor. Netanyahu'yu taşıyan uçağın, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) kararlarını tanıyan Fransa ve İspanya gibi ülkelerin hava sahasına girmemeye çalışarak benzeri görülmemiş bir rota izlemesi, İsrail liderinin yalnızlığını ve korkusunu gözler önüne serdi. UCM, 2024 sonunda Gazze'de işlenen insanlık karşıtı suçlar nedeniyle Netanyahu hakkında tutuklama kararı almıştı. BM Genel Kurulu'nu özel kılan bir diğer gelişme ise Suriye'nin 1967'den bu yana ilk kez New York'ta temsil edilmesiydi. 8 Aralık 2024'te Beşar Esad yönetimini deviren Ahmed Şara, Suriye'nin geçiş dönemi cumhurbaşkanı olarak BM kürsüsünden uluslararası kamuoyuna seslendi. Büyük acılar yaşayan Suriye'nin "yeni ama zorlu bir sayfa" açtığını belirten Şara, bölgesinde istikrar ve barış arzulayan ülkesine uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması çağrısında bulundu. Şara, başta Türkiye olmak üzere süreçte Suriye'ye destek veren ülkelere teşekkürlerini iletirken, İsrail ile güvenlik mekanizması üzerinde görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. HTŞ lideriyken ABD'nin başına 10 milyon dolar ödül koyduğu Şara'nın ABD ziyareti, BM Genel Kurulu ile sınırlı kalmayıp birçok toplantıya katılması ve eski CIA Başkanı David Patreus ile forumda konuşmasıyla yeni Suriye'yi anlatmak ve destek toplamak için önemli bir platform olarak kullanıldı. Suriye'nin toprak bütünlüğünü koruması ve başta YPG olmak üzere ülkedeki silahlı güçlerin yeni kurulan yapıya entegrasyonu da Şara ile yapılan görüşmelerde gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ankara'nın bu yöndeki mesajlarını Türk Evi'nde görüştüğü Şara'ya bir kez daha aktardı.