Arşivlerde unutulan Çanakkale türküleri yapay zeka ile yeniden hayat buluyor

Çanakkale'de Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Dinç'in liderliğindeki bir proje, TRT Türk Halk Müziği Repertuarı'nda kayıtlı olmasına rağmen yörede icracıları kalmayan ve unutulmaya yüz tutmuş türküleri yapay zeka desteğiyle yeniden yorumlayarak vatandaşlarla buluşturuyor. Bu çalışma, 1947'den itibaren yapılan derlemelerle kaydedilen yaklaşık 40 türkü ve oyun-zeybek havasını gün ışığına çıkarıyor.

Doç. Dr. Mustafa Dinç, repertuarda kayıtlı olan ancak artık yörede eskisi gibi icra edilmeyen Çanakkale türkülerini tespit etti. 25 saniye ile 1,5 dakika arasında değişen ses ve nota kayıtlarını deşifre ederek bağlama ile çaldı ve bu kayıtları yapay zeka programına aktardı. Üzerinde çeşitli düzenlemeler yaparak Çanakkale yöresi türkü kültürünün icra, ezgi ve enstrüman yapısına uygun nihai kayıtları elde etti. Bu çalışmalar sonucunda 'Çanakkale Türküleri-I' başlıklı 8 eserden oluşan bir albüm ortaya çıktı.

Dinç, projenin Çanakkale yöresinde görülen müziksel tekdüzeliğe ve yozlaşmaya karşı bir önlem olduğunu vurguladı. Yörede 9-8'lik roman müziği gibi belirli türlerin sıkça icra edildiğini, bu durumun türkü kültürünü zenginleştirmek yerine sınırladığını belirtti. Proje, Çanakkale türkü kültürünün aslında daha zengin olduğunu göstermeyi ve unutulan eserleri yeniden canlandırmayı amaçlıyor.

Bu proje, Doç. Dr. Mustafa Dinç'in İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi'nde verdiği Uygulamalı Halk Bilimi dersi sırasında ortaya çıktı. Öğrencilerin yapay zeka araçlarıyla yeniden yorumlanan türkülere gösterdiği ilgi, bu fikrin doğmasına neden oldu. Dinç, ders kapsamında halk biliminin 21. yüzyıldaki seyri ve toplumsal dinamiklerin folklorik ürünleri nasıl dönüştürdüğünü tartışırken, 'Neden denemiyoruz?' diyerek projeye başladıklarını ifade etti.