700 yıllık Karagöz ve Hacivat, dijital çağa meydan okuyor: 'Gölgeyle felsefe yaşatıyoruz

Modern teknolojinin ve dijital eğlencenin yoğun baskısı altında, 700 yıllık bir geçmişe sahip geleneksel Karagöz ve Hacivat sanatı, İzmirli 'Hayalbazlar'ın çabalarıyla varlığını sürdürüyor. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde yer alan bu eşsiz sanat dalı, beyaz perdedeki ışığını dijital çağın ekranlarına karşı savunmayı başarıyor.

Tarihi sahnelerden kültür merkezlerine, dijital platformlardan mahalle meydanlarına kadar geniş bir yelpazede seyirciyle buluşan Karagöz ve Hacivat gösterileri, özellikle Ramazan aylarında daha çok ilgi görse de, yıl boyunca yeni nesillerle buluşturulmak için özel çaba gösteriliyor. Dana veya deve derisinden özenle işlenen ve kök boyalarla renklendirilen tasvirler, bir mum veya ampul ışığıyla beyaz perdeye yansıtılıyor. Tek bir sanatçının (Hayalbaz) onlarca farklı karakteri aynı anda seslendirmesi ve doğaçlama yeteneğiyle harmanlanan oyunlar, izleyicilere hem kahkaha hem de düşündürücü anlar yaşatıyor. Bu kadim sanatın yaşatılmasındaki temel amaç, yalnızca eğlence sunmak değil; aynı zamanda toplumsal hoşgörüyü, kültürel kimliği ve usta-çırak ilişkisine dayanan zanaatkarlığı gelecek nesillere aktarmaktır.

Son dönem hayalbazlarından Tuncer Savcı, Karagöz ve Hacivat sanatını yaşatma ve gelecek nesillere tanıtma konusunda büyük bir gayret gösteriyor. Çocukların dijital ekranlara fazlasıyla bağımlı hale geldiğini belirten Savcı, "Ancak perdenin kendine has bir büyüsü var. Karagöz'ün o saf patavatsızlığı ve Hacivat’ın bilgeliği, günümüz sosyal medya içeriklerinden çok daha samimi bir ayna tutuyor topluma. Bizler sadece deri oynatmıyoruz, aynı zamanda bir felsefeyi yaşatıyoruz." ifadelerini kullanıyor. Tasvir yapımının zorluğu ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle yeni çırakların yetişmemesi, bu 700 yıllık ışığın sönme riskini de beraberinde getiriyor. Tuncer Savcı, bu sanatın sadece bir "nostalji" olarak görülmemesi ve eğitim müfredatlarında daha fazla yer alması gerektiğinin altını çiziyor.